10-11-2026: Long read Hester Bais: eurobonds, onderpandtekorten en de rekening voor jongeren
In de podcast Zo Word Je Steenrijk (4 nov 2026) schetst advocaat en klokkenluider Hester Bais (boek Worst Bank Scenario, SaBAIS 2022/2024) hoe onderpandtekorten, pensioenvermogen en gemeenschappelijke EU-schulden samenhangen. FEIT: NGEU ~800 mld, terugbetaling 2028–2058; art. 122 omzeilt het EP (SURE, SAFE); EU-bonds zijn ECB-onderpand. NUANCE: Eigenmiddelenbesluit wél unaniem geratificeerd. VISIE Burgerplatform: schulden geven geldgevers macht en voeden groeidwang; piramidevergelijking deels terecht, deels niet (belastingdekking, CPB-houdbaarheid, lage NL-schuldquote).
09-11-2026: Ambtenaar Louise Jannink over jaarverslag: zelfde patroon als erfpacht, Zuidasdok en Oostbrug
In juni 2026 sprak Louise Jannink op persoonlijke titel in de Amsterdamse gemeenteraad over tekortkomingen in het jaarverslag. Haar alarm over geregisseerde informatie past in een patroon dat Burgerplatform ook ziet bij erfpacht/Afis, Zuidasdok en de Oostbrug: vroege signalen, late bestuurlijke info, oplopende kosten. Verzuim 9,7% vs 6,7% is FEIT; haar specifieke jaarverslag-claims zijn niet onafhankelijk geverifieerd. Visie: risico's vooraf zichtbaar maken.
08-11-2026: Erfpachtsysteem Amsterdam: elf jaar bekend risico bereikte wethouder pas in oktober
Al sinds 2015 is bekend dat het Amsterdamse erfpacht-ICT-systeem vervangen moet worden. Sinds oktober 2026 is de technische ondersteuning verlopen en is het systeem onvoldoende beveiligd. Wethouder Scholtes hoorde dit pas op 19 oktober. Na Afis is het de tweede keer dat een vooraf zichtbaar ICT-risico laat bij het bestuur aankomt. Burgerplatform stelt een vaste ICT-risicorapportage aan de raad voor, met een MKBA van tijdig vervangen versus uitstellen. src:2489 src:2492
08-11-2026: Platformwerk en bestaanszekerheid: wie draagt het risico achter de app?
VPRO Tegenlicht laat zien hoe de belofte van flexibel platformwerk kan botsen met inkomenszekerheid, bescherming bij ziekte en zeggenschap. De video grijpt terug op een uitzending uit 2018. Voor het dossier Bestaanszekerheid staat de vraag centraal wie de risico’s van digitaal georganiseerd werk draagt.
07-11-2026: Europese rechter krijgt vragen over huurverhogingen: mogelijke terugbetaling nog onzeker
De rechtbank Amsterdam vraagt het Hof van Justitie wanneer inflatiecorrectie en huuropslagen oneerlijk zijn. Kassa (7 nov 2026) schetst miljarden-scenario’s; Burgerplatform duidt die als SCHATTING en bekijkt waar de marge zit: exploitatie circa een kwart tot een derde van de huur, CPI-indexatie op de hele huur plus opslag, en waardestijging. Voor corporaties geldt een ander beeld. Uitkomst HvJ nog OPEN.
06-11-2026: Hoogleraren vs WRR: importheffing op China is geen vanzelfsprekend antwoord
Drie hoogleraren (Brakman, Kohl, van Marrewijk) stellen in ESB dat het WRR-advies China te zwaar aanzet en dat Europa beter handelsverdragen en instituties inzet dan brede importheffingen. Het is een wetenschappelijke reactie op WRR-rapport 115, geen bewijs dat China geen problematisch industriebeleid voert. Burgerplatform: eerst eigen stopmaatregelen en gerichte afhankelijkheden, geen automatische vijandbeelden.
06-11-2026: Afbouw rentegarantie laat zien: schuldfinanciering maakt overheid kwetsbaar
Afbouw van de beloofde rentegarantie (renteplafond 2,5 procent op studieschulden) laat zien hoe schuldfinanciering de overheid kwetsbaar maakt. Minister Letschert (OCW) laat het plafond vallen: volgens OCW kost het minstens 160 miljoen per jaar, vier keer de gereserveerde 40 miljoen — klein naast 486 miljard rijksuitgaven. Radar schetst de gevolgen voor (oud-)studenten. Burgerplatform: rekenen op lage rente is kortzichtig; schuld zadelt latere coalities op en maakt de begroting gevoelig voor marktschommelingen en geopolitieke escalatie. Escalerende oorlogsretoriek i.p.v. diplomatie kost de samenleving miljarden aan geld én brede welvaart (ana:60). Vraag over probleemoplossend vermogen bij o.a. Rutte en Yeşilgöz. Opties: snellere schuldverlaging en versobering van de innovatiebox. De 40 miljoen blijft via een Kamer-motie bij studenten; in 2027 volgt compensatie voor misgelopen basisbeurs.
06-11-2026: Jeffrey Sachs: de VS-Iran-crisis begon niet in 2026, maar in 1953 en 1979
In een korte clip stelt Jeffrey Sachs dat Iran van 1953 tot 1979 onder Amerikaanse controle stond na de CIA/MI6-coup tegen Mosaddegh, en dat de VS na de revolutie Irak steunde tegen Iran. De coup van 1953 is officieel gedocumenteerd; VS-steun aan Irak tijdens de oorlog ook (kredietgaranties, inlichtingen), zonder hard bewijs voor aanzet tot de inval van 1980. Carter Doctrine, petrodollar-recycling en andere gedocumenteerde coups plaatsen dit in een breder VS-dossier. Burgerplatform: diplomatie eerst, geen escalatie.
06-11-2026: Veerkracht van ecosystemen bij soortverlies sterk overschat: wat de studie wel en niet aantoont
Een wereldwijde meta-analyse van 423 studies stelt dat ecosystemen minder reservecapaciteit hebben dan gedacht: de meeste ecosysteemdiensten stijgen doorlopend met biodiversiteit. Trouw wijst erop dat de studie natuurlijke biodiversiteitsverschillen vergelijkt, niet rechtstreeks menselijke soortverliezen. Oceanische koolstofvastlegging reageert het sterkst.
06-11-2026: Isabella Weber: neoliberaal 'er is niets aan te doen' bereidt volgens haar de bodem voor fascisme
Econoom Isabella Weber stelt in de Better Future-podcast dat een overheid die bij stijgende kosten van levensonderhoud zegt niets te kunnen doen, de bodem bereidt voor extreemrechts. Zij noemt dat geen enige oorzaak. Haar alternatief: een vloer onder ieders bestaan, een plafond op extreme rijkdom, publieke opties en universele basisvoorzieningen.
05-11-2026: Collectieve zaak tegen Chemours: omwonenden eisen stop op PFAS-uitstoot en schadevergoeding
Stichting PFAS Vrij Green Claim start een collectieve civiele zaak tegen Chemours in Dordrecht namens circa 550.000 omwonenden. Eis: stop de PFAS-uitstoot, erken aansprakelijkheid en regel compensatie. Er is nog geen uitspraak. Burgerplatform: vervuiler betaalt; bij schadevergoeding kan een deel naar het Fonds Brede Welvaart.
04-11-2026: Pretbox: beleggen via de eigen bv stelt belasting uit, de 18 miljard is vooral naar voren gehaalde heffing
Een opiniestuk op Joop wil beleggingen in de eigen bv naar box 3 halen en rekent op ongeveer 18 miljard euro per jaar. Het CBS telt 563 miljard euro aan aanmerkelijk belang; het kabinet verlaagt het box 2-tarief juist tijdelijk naar 29,2 procent. Burgerplatform: sluit eerst de uitstelroute af en laat de opbrengst onafhankelijk doorrekenen.
04-11-2026: Hormoonverstorend middel Pitcher verdwijnt pas na rechtszaak: vragen over toelating, taal en financiering van het Ctgb
Het Ctgb verbiedt de schimmelbestrijder Pitcher met het hormoonverstorende fludioxonil vanaf mei 2027, maar pas nadat de rechter op verzoek van PAN Europe oordeelde dat het middel nooit had mogen worden toegelaten. Andere middelen met dezelfde stof blijven voorlopig toegelaten. Ook de woordkeuze rond gewasbescherming en toelating en de financiering van het Ctgb door aanvragers roepen vragen op.
04-11-2026: Geveltuinen als schakel voor natuur in Amsterdam: wat het Parool-pleidooi wel en niet onderbouwt
Geveltuinen en balkongroen vormen tussenstations voor planten en dieren in de stad, stelt Amsterdams beleidsadviseur klimaatadaptatie Iris Dicke op persoonlijke titel in Het Parool na de VN-biodiversiteitstop COP17. Ze wijst op de VN-doelen voor stedelijk groen en op erfpacht en OZB, die volgens haar verstening bevoordelen. Cijfers over het klimaateffect van geveltuinen noemt het stuk niet.
04-11-2026: Reconstructie: tien jaar wisselend landbouwbeleid, van het PAS tot het geschrapte transitiefonds
Tien jaar landbouwbeleid op een rij, van het PAS in 2015 tot de nieuwe stikstofplannen van minister Van Essen in 2026. De Raad van State schrapte het PAS in 2019; het beloofde transitiefonds van ruim 24 miljard euro werd in 2024 ingetrokken terwijl de doelen bleven staan. De Nationale ombudsman concludeert op 4 november 2026 dat de overheid in die periode onbetrouwbaar was voor boeren, met gevolgen tot in hun gezinnen. Verantwoordelijk: bewindspersonen uit vijf kabinetten, van Dijksma tot Van Essen.
04-11-2026: Subsidie Tata Steel kan volgens Milieudefensie en SOMO oplopen tot 10,8 miljard: het BNR-gesprek
Milieudefensie en SOMO tellen bij de 2 miljard maatwerksubsidie voor Tata Steel zes bijkomende kostenposten op en komen tot 2045 uit op 10,8 miljard euro. In een BNR-gesprek licht Milieudefensie de berekening toe; het ministerie waarschuwt voor een verkeerd beeld en Tata Steel bestrijdt de conclusies. Burgerplatform: eerst een openbare, onafhankelijke kosten-batenanalyse van alle opties.
03-11-2026: PBL: luchtvaart mist klimaatdoel 2030 met halve megaton, subsidies op duurzame brandstof helpen niet direct
De luchtvaart stoot in 2030 volgens het PBL 11,4 megaton CO2 uit, 0,5 megaton boven het afgesproken doel. Europa verplicht 6 procent duurzame brandstof in plaats van de aangenomen 14 procent. Nationale subsidies op die brandstof verlagen de uitstoot niet direct; een kerosineaccijns wel.
02-11-2026: Kanker in Iowa stijgt tegen de landelijke trend in, nitraat en pesticiden onder verdenking
Iowa heeft de op een na hoogste kankerincidentie van de VS en de cijfers stijgen. Nitraat uit mest en kunstmest in drinkwater wordt in studies in verband gebracht met kanker, ook onder de norm. Het onderwerp speelt mee in de midterms.
02-11-2026: Raad van State: trek box 3-wet in en voer pas per 2030 een nieuw stelsel in
De Raad van State adviseert het kabinet het wetsvoorstel voor box 3 in te trekken en de aanpassing niet in te dienen. Het tijdelijke stelsel met twee heffingssystemen is volgens de Raad niet te rechtvaardigen, kost 252 fte en 31 miljoen euro, en is per 2028 niet uitvoerbaar. Beter is per 2030 in één keer over te stappen op een nieuw stelsel.
02-11-2026: Q-koorts, postcovid en 'geen geld': een overheid die meeleeft maar weinig verantwoordelijkheid neemt
Bij Q-koorts trad de overheid volgens evaluaties te traag op, en ook twintig jaar later geldt nog geen landelijke afstand tussen geitenhouderijen en woningen: het kabinet kiest voor 500 meter, de helft van het advies van de Gezondheidsraad. Bij covid nam het kabinet postcovid niet op in zijn doelen. Voor postcovid komt er 2,8 miljoen euro extra voor onderzoek en vanaf 2028 1 miljoen euro per jaar. Burgerplatform vraagt hoe meeleven samengaat met 'geen geld'.
01-11-2026: 'Nepdemocratie'? Wat de studie over elites en beleid in de VS werkelijk zegt
In een short wordt gesteld dat de VS een oligarchie zijn, met een beroep op een studie uit 2014. Die studie van Gilens en Page bestaat: economische elites hebben veel meer invloed op beleid dan gewone burgers. Een heranalyse nuanceert dat, en de conclusie geldt voor de VS, niet voor alle westerse democratieën.
01-11-2026: 'Fabrieksvoer' en leefstijl: wat klopt er van het gesprek met Yneke Kootstra in De Nieuwe Wereld
In De Nieuwe Wereld praat Marlies Dekkers met voedingskundige Yneke Kootstra over bewerkt voedsel, snacken, slaap en stress. De cijfers kloppen grotendeels: de helft van de volwassenen heeft overgewicht, we eten negen keer per dag, en voor vergoeding van afslankmedicatie moet je eerst een jaar een leefstijlprogramma volgen. Andere uitspraken zijn praktijkervaring of mening.
31-10-2026: Economie groeit 0,6 procent, maar brede welvaart volgt niet vanzelf
Het CBS meldt voor het derde kwartaal van 2026 een groei van het bbp van 0,6 procent. De Monitor Brede Welvaart 2026 van hetzelfde CBS laat zien dat sociaal contact en vertrouwen dalen, jongeren tot 35 jaar achterblijven en de verduurzaming stokt.
31-10-2026: KRW 2027: geen enkel Nederlands water is ecologisch op orde, en mest en natuur hangen eraan vast
In 2027 loopt de laatste uitsteltermijn van de Kaderrichtlijn Water af. Geen van de 745 Nederlandse waterlichamen is in goede ecologische toestand, en ook met alle geplande maatregelen haalt Nederland de doelen niet. Mest, bestrijdingsmiddelen en industriële stoffen zijn de grootste knelpunten. De natuur staat er even slecht voor: 6 van de 52 habitattypen zijn in goede staat.
31-10-2026: VN: 252 miljoen hectare natuur in herstel, maar tempo en geld schieten tekort
Volgens een nieuw rapport van FAO, UNEP en het Biodiversiteitsverdrag wordt wereldwijd 252 miljoen hectare natuur hersteld, goed voor meer dan een miljoen groene banen. Op land gaat het redelijk, maar in zoet water en op zee blijft herstel achter, en de financiering moet ruim verviervoudigen. Nederland staat tweede bij herstel van zee- en kustgebied.
30-10-2026: Jeffrey Sachs: Trump is misschien Europa's grootste vijand
In de Fidias Podcast verwijt econoom Jeffrey Sachs Europa dat het zweeg over de Amerikaanse aanval op Iran, en zegt hij dat Trump het op de grondstoffen van Groenland heeft gemunt. Wat is feit, en wat is opinie?
29-10-2026: Jeffrey Sachs: Trump is de slechtste president ooit en de NAVO is passé
In de Fidias Podcast noemt econoom Jeffrey Sachs Trump de slechtste Amerikaanse president ooit en roept hij Europa op afstand te nemen van de NAVO. Wat is feit, en wat is opinie?
29-10-2026: Jeffrey Sachs: het Westen beloofde Gorbatsjov dat de NAVO niet oostwaarts zou uitbreiden. Klopt dat?
Econoom Jeffrey Sachs zegt dat het Westen Rusland na 1990 verraden heeft door de NAVO oostwaarts uit te breiden. Archiefstukken bevestigen dat Genscher, Baker en Kohl toezeggingen deden, maar die staan niet in een verdrag, en Gorbatsjov zelf gaf er later een andere uitleg aan.
29-10-2026: Afbouwen, opbouwen, weer afbouwen: de rijksoverheid zonder koers
De rijksoverheid groeide sinds 2013 met ruim 40 procent, deels om eerdere fouten te herstellen. Nu moet er tot 2035 3,5 miljard per jaar af, naar schatting 25.000 fte. Bij de Belastingdienst wisselden afbouw en opbouw elkaar steeds af. Onze lezing: geen opzet, wel gebrek aan koers.
28-10-2026: Reconstructie: de kostendelersnorm, veertig jaar korten op wie een huis deelt
Korten op wie een huis deelt begon in 1985 en leidde toen al tot grote onrust. Klijnsma (PvdA) bracht het in 2013 terug als kostendelersnorm; VVD, PvdA, CDA, D66, ChristenUnie en SGP stemden voor. Voor de AOW ging het niet door, voor de bijstand wel. Kosten volgens bronnen: 422 tot 489 miljoen euro per jaar aan lagere uitkeringen voor 42.697 huishoudens. Herstel: deels, de leeftijdsgrens ging in 2023 van 21 naar 27 jaar.
28-10-2026: Rijkste 0,1 procent stoot meer uit dan armste 3,5 miljard mensen, volgens Oxfam
Volgens een schatting van Oxfam stootte de rijkste 0,1 procent van de wereldbevolking in 2023 meer CO2 uit dan de armste 3,5 miljard mensen samen. De cijfers gaan over 2023 en berusten op een eigen rekenmethode. De vraag wie als vervuiler telt, de producent, de aandeelhouder of de consument, bepaalt welk beleid werkt. Oxfam Novib bood op 27 oktober een petitie aan de Kamer aan en verwijst naar de Groene Belastinggids van CE Delft, die zes groene belastingen doorrekent.
28-10-2026: WMO: broeikasgasconcentraties in 2025 opnieuw op record, CO2 op 426,8 ppm
De WMO meldt recordconcentraties broeikasgassen in 2025: CO2 426,8 ppm, methaan 1.948 ppb en lachgas 339,1 ppb. CO2 steeg 2,8 ppm, minder dan het jaar ervoor maar boven het tienjaarsgemiddelde. Het bulletin meet ophoping in de lucht, niet de jaarlijkse uitstoot.
26-10-2026: Zorgfraude: niemand weet hoe groot het is, wel waar het begint
De 10 miljard aan zorgfraude is een grove OM-schatting; de Rekenkamer houdt het op ten minste enkele miljarden, verzekeraars stellen tientallen miljoenen vast. Wel is bekend welk beleid fraude mogelijk maakt: geen uniforme toelating, geen vergunningplicht in jeugdhulp en Wmo, pgb-risico, versnipperde inkoop en privacyregels.
26-10-2026: Zorgfraude als effect van het zorgstelsel
Reconstructie: hoe marktwerking sinds 2006, decentralisatie in 2015, het pgb, versnipperde inkoop, ontbrekende toelatingseisen en beperkte gegevensdeling ruimte gaven aan zorgfraude; wat we weten over de omvang, waarom eerdere actieplannen weinig opleverden en welke stopmaatregelen op systeemniveau voorgaan.
26-10-2026: Een president afzetten kan op twee manieren, en beide vragen tweederde
Psychiater Bandy Lee en econoom Jeffrey Sachs hebben gezegd dat president Trump ongeschikt is. Volgens de Amerikaanse grondwet beslissen daarover niet artsen of commentatoren, maar het Congres en het kabinet, met zware meerderheden.
26-10-2026: Hoe zet je een Amerikaanse president af? Impeachment, het 25e amendement en de Goldwater-regel
De Amerikaanse grondwet kent twee manieren om een zittende president te verwijderen: impeachment en het 25e amendement. Beide vragen meerderheden die over partijgrenzen heen moeten gaan. Dit stuk beschrijft hoe de procedures werken en hoe ze zijn gebruikt. Het legt ook uit waarom psychiaters door hun beroepsregels terughoudend zijn met oordelen over politici.
26-10-2026: Mark Lynas: zonlicht terugkaatsen naast decarbonisatie, niet in plaats daarvan
Klimaatauteur Mark Lynas zegt in Climate Chat dat de opwarming sneller gaat dan het beleid en dat afkoeling nodig wordt. Een deel van zijn cijfers wordt door het onderzoek gesteund. Het doemcijfer van 4 miljard doden wijst hij zelf af.
26-10-2026: Wat als Nederland het Noorse voorbeeld had gevolgd?
Reconstructie en gedachte-experiment: zestig jaar gasbaten, het genegeerde SodM-advies van 2013 en het Fonds Brede Welvaart dat Nederland had kunnen hebben. Volgens de Algemene Rekenkamer was een fonds naar Noors model begin 2022 536 miljard euro waard geweest.
26-10-2026: Noorwegen spaarde zijn gasgeld: wat Nederland had kunnen hebben
Noorwegen zette zijn olie- en gasinkomsten in een fonds van ruim 22.000 miljard kroon, met een opnameregel van 3 procent en ethische richtlijnen. Nederland gaf zijn 454 miljard euro aan aardgasbaten grotendeels direct uit.
25-10-2026: Naturalis: natuurverlies is een financieel risico, DNB telde al 510 miljard aan blootstelling
Naturalis werkt aan modellen die voor banken en pensioenfondsen in kaart brengen wat biodiversiteitsverlies kost. DNB en PBL becijferden in 2020 dat Nederlandse financiële instellingen voor 510 miljard euro uitstaan bij bedrijven die sterk afhankelijk zijn van natuur. Burgerplatform telt natuur al mee in MKBA's: als ecosysteemdienst in euro's, en apart als intrinsieke waarde, die nooit alleen in geld wordt uitgedrukt.
24-10-2026: NAVO-brandstofleiding Klaphek-Best wordt veel groter: waarvoor is die capaciteit nodig?
Defensie vervangt de NAVO-brandstofleiding tussen Lopik en Best door een buis van 28 in plaats van 17 centimeter. De F-35's hebben naar schatting maar 1 tot 2 procent van de capaciteit nodig. Burgerplatform stelt Kamervragen op; zienswijzen kunnen tot en met 3 december.
24-10-2026: Energierekening stijgt ruim 1.100 euro: de markt is de hoofdoorzaak, niet de belasting
Een eenjarig energiecontract kost nu ruim 2.700 euro, 1.100 euro meer dan eind 2025, door de hoge gasprijs. Bijna 90 procent van de stijging komt uit de leveringsprijs, de nettarieven stijgen 141 euro en de energiebelasting blijft vrijwel gelijk.
24-10-2026: Membraan breekt PFAS af in labproef: welkom voor oude vervuiling, geen excuus om door te produceren
Onderzoekers van Arizona State University breken in een labproef van 58 dagen zes PFAS voor meer dan 90 procent af met een palladiummembraan en waterstof. Opschaling en kosten zijn nog onbewezen; stoppen bij de bron blijft goedkoper.
23-10-2026: Halsema bij Pauw & De Wit: geen grond om op te treden tegen steun aan Hamas, maar wie bepaalt straks wat terreur is?
Burgemeester Femke Halsema legt bij Pauw & De Wit uit waarom zij niet kon optreden tegen pro-Hamas-uitingen op de Dam. Minister Van Weel wil een wet die verheerlijking van terrorisme strafbaar maakt. Wie bepaalt dan wat terrorisme is?
23-10-2026: Amerikaanse sancties tegen Strafhof zetten ABN Amro klem: wie beslist er over de huisbank van het hof?
De VS zetten het Internationaal Strafhof op 9 oktober zelf op de sanctielijst. Huisbank ABN Amro dreigt de rekeningen te moeten opzeggen, ook als die in euro lopen. De Staat stuurt niet op klantkeuzes, en Brussel overweegt de blokkeringsverordening maar besloot nog niets.
23-10-2026: Stikstof komt vooral binnen via krachtvoer en kunstmest: pak de bron aan, ook voor de koe
Caring Farmers vraagt minister Van Essen het stikstofbeleid te versimpelen door krachtvoer en kunstmest terug te dringen. CBS-cijfers bevestigen dat die twee ruim 90 procent van de externe stikstofaanvoer zijn. Veel krachtvoer raakt ook de gezondheid van de koe. Burgerplatform kiest voor bronaanpak en telt dierenwelzijn mee in de brede welvaart.
23-10-2026: Van Lanschot over Oekraïne: Europa moet zijn belofte waarmaken en de Russische oorlogskas droogleggen
Europarlementariër Reinier van Lanschot van Volt roept Europa in een video op de steun aan Oekraïne te verhogen. Burgerplatform controleerde zijn beweringen over Trump, Starshield, Russische diesel en gas: de meeste kloppen. De meest directe stopmaatregel is het afbouwen van alle Russische fossiele import.
23-10-2026: ACM: zonder extra beleid dreigt tekort aan batterijen en flexibel vermogen op het stroomnet
De ACM keurde het eerste Flexibility Needs Assessment van de netbeheerders goed. Het batterijvermogen moet groeien van 1,3 gigawatt nu naar 15,8 gigawatt in 2035, maar of de markt dat bouwt is onzeker. Burgerplatform stelt voor dat een publieke partij zoals EBN opslag mag bouwen.
23-10-2026: Europees Parlement stelt methaanregels drie jaar uit: de goedkoopste klimaatmaatregel moet weer wachten
Het Europees Parlement stemde op 22 oktober met 341 tegen 225 stemmen voor drie jaar uitstel van onderdelen van de EU-methaanverordening, twee jaar meer dan de Commissie voorstelde. Volgens het IEA kan ruim 35 megaton methaanuitstoot uit fossiele brandstoffen zonder netto kosten worden voorkomen.
22-10-2026: Reconstructie: Johan van Veen waarschuwde vijftien jaar voor de watersnood
Waterstaatsingenieur Johan van Veen toonde in de jaren dertig aan dat de dijken in Zuidwest-Nederland te laag waren. Commissies bevestigden het in 1940 en 1946, maar pas na de ramp van 1953 met 1.836 doden kwam het Deltaplan. Een les in wat er gebeurt als waarschuwingen geen beleid worden.
22-10-2026: NVJ: hervorming publieke omroep beschermt onafhankelijke journalistiek onvoldoende
De NVJ steunt de hervorming van het omroepbestel, maar vindt dat het wetsvoorstel vooral besturen en toezicht versterkt en redacties onvoldoende beschermt. De vereniging doet zeven voorstellen.
22-10-2026: Recordstijging zorgpremie: SP wil nationaal zorgfonds, Burgerplatform wil eerst het eigen risico weg
DSW verhoogt de basispremie voor 2027 met 14,75 euro naar 173,25 euro per maand. SP-fractievoorzitter Jimmy Dijk wijt dat mede aan marktwerking en pleit voor een nationaal zorgfonds. Burgerplatform wijst op het eigen risico als directe oorzaak van zorgmijding.
22-10-2026: NVDE: duurzame energie bespaarde sinds de oorlog in Iran bijna 8 miljard euro aan fossiele import
Volgens een schatting van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie hoefde Nederland van maart tot oktober 7,7 miljard euro minder aan olie en gas te importeren dankzij zon, wind, duurzame warmte en elektrisch rijden. Het is een schatting van de branche zelf; de rekenmethode is niet gepubliceerd.
22-10-2026: VGZ vraagt 34 gemeenten om gemeentepolis: 160.000 minima missen bescherming tegen zorgkosten
Zorgverzekeraar VGZ heeft de 34 gemeenten zonder gemeentepolis aangeschreven. Volgens het Instituut voor Publieke Economie lopen 160.000 mensen met een laag inkomen die bescherming mis. Burgerplatform wijst op de oorzaak: een hoog eigen risico en bezuinigingen op gemeentelijk minimabeleid.
21-10-2026: Amsterdam onderzoekt verbod op wegwerpverpakkingen: aanpak bij de bron in plaats van vegen met de kraan open
Amsterdam laat een verbod op wegwerpbekers en bakjes voor onderweg uitwerken. Volgens juridisch onderzoek van CircuLaw mag dat, als de gemeente onderbouwt dat lichtere maatregelen niet genoeg hielpen. Burgerplatform ziet het als de juiste volgorde: eerst stoppen bij de bron, dan opruimen.
21-10-2026: Bossenstrategie loopt ver achter: van 37.000 hectare nieuw bos is pas 4.000 geplant
Zes jaar na de Bossenstrategie hebben de provincies samen ongeveer 4.000 hectare nieuw bos aangeplant. Het doel is 37.000 hectare in 2030. Gebrek aan geld en grond remt de aanleg. Burgerplatform ziet bos als investering in brede welvaart.
21-10-2026: VN: overschrijding van 1,5 graad onvermijdelijk, terugkeer vraagt afkoeling
Het milieuprogramma van de VN concludeert in het Emissions Gap Report 2026 dat de opwarming door 1,5 graad gaat. In het gunstigste scenario piekt die op 1,7 tot 1,8 graad en is 320 gigaton CO2 verwijdering nodig om terug te keren. Burgerplatform ziet daarin onderbouwing voor maatregelen die de energiebalans herstellen en de aarde actief laten afkoelen.
20-10-2026: Meerprijs biologisch in de supermarkt loopt op, boeren zien er weinig van terug
Biologische boodschappen zijn in de supermarkt gemiddeld 66 procent duurder dan gangbare, blijkt uit een prijspeiling van de Consumentenbond. De Keuringsdienst van Waarde laat zien dat boeren maar een klein deel van die meerprijs krijgen. Volgens een opdrachtonderzoek van Profundo voor Milieudefensie rekent de keten 40 procent te veel.
20-10-2026: DNB-president Sleijpen: elke fractie van een graad telt, ook voor de economie
DNB-president Olaf Sleijpen zegt dat 1,5 graad bijna buiten bereik is, maar dat er nog een keuze is tussen een gevaarlijke en een beheersbare toekomst. Uitstoot verminderen noemt hij de enige blijvende manier om economische schade te beperken. De energie-onbalans van de aarde is intussen recordhoog. Burgerplatform opent een dossier over afkoeling van de planeet.
19-10-2026: Funderingsloket krijgt bijna vier keer zoveel meldingen na droge zomers, maar een melding is nog geen schade
Het landelijke Funderingsloket kreeg deze zomer en nazomer 3,8 keer zoveel meldingen van scheuren en verzakking als een jaar eerder. KCAF ziet droogte als sterke factor, maar wijst ook op de grotere bekendheid van het loket. Joop maakt er snel toenemende schade door ongekende droogte van. Burgerplatform wil eerst het beleid aanpakken dat de grondwaterstand verlaagt, en pas daarna het herstelfonds.
19-10-2026: Kabinet geeft 400 miljoen voor zuidelijk deel Zuidasdok, noordelijke tunnel krijgt geen geld uit Mobiliteitsfonds
Het kabinet stelt 400 miljoen euro extra beschikbaar voor de zuidelijke tunnel en de zuidzijde van knooppunt Amstel, maar de noordelijke tunnel en de verbreding van de noordbaan van de A10 krijgen geen geld uit het Mobiliteitsfonds. Het tekort op Zuidasdok ligt tussen 1,15 en 1,3 miljard euro. Burgerplatform ziet een kans om het wegdeel opnieuw te wegen tegen investeringen in OV en wijken.
18-10-2026: Boek Gif: chemische stoffen hoeven niet zoals medicijnen vooraf te worden getoetst
In het boek Gif betogen milieuchemicus Jacob de Boer en journalist Rolf Heynen dat chemische stoffen op de markt komen zonder de veiligheidstoets die voor medicijnen sinds de Softenon-affaire geldt. Bij Vroege Vogels lichtten zij dat toe. Burgerplatform legt hun belangrijkste stellingen naast de regels en cijfers van ECHA, RIVM en de Europese Unie.
18-10-2026: Onderzoek naar langdurige klachten na coronavaccinatie loopt vast op financiering en publicatie
Wetenschappers die langdurige klachten na coronavaccinatie onderzoeken, krijgen hun werk moeilijk gefinancierd en gepubliceerd. Dat blijkt uit onderzoek van Pointer, Trouw en The Investigative Desk. De vaccins hebben volgens grote studies veel levens gered en hebben enkele erkende, zeldzame bijwerkingen. Juist daarom is onafhankelijk onderzoek naar onverklaarde klachten nodig.
18-10-2026: Vlas keert terug op de akker: areaal groeit, verwerking blijft het knelpunt
Een groep Friese pioniers wil vlas terugbrengen in de provincie die rond 1880 de grootste vlasproducent van Nederland was. Het Nederlandse areaal vezelvlas groeide van 2.364 hectare in 2023 naar voorlopig 4.077 hectare in 2026. De verwerking is de zwakke schakel: er is nog één Nederlandse vlasverwerker en isolatiefabrieken voor vezels ontbreken.
18-10-2026: Lancet-commissie: zeventien catastrofale dreigingen voor de gezondheid tot 2100, van kernoorlog en AI tot obesitas en klimaat
Een commissie van The Lancet brengt zeventien onderling verweven dreigingen voor de menselijke gezondheid tot 2100 in kaart. Kernoorlog en kwaadwillig gebruik van AI hebben volgens de commissie uitstervingspotentieel. De meeste schade is met beleid te voorkomen, met obesitas, onderwijs en ongelijkheid als grootste posten.
17-10-2026: Fiscale wetenschappers met een dubbele pet
De beroepsvereniging van belastingadviseurs stelt voor het universitaire fiscale onderwijs op termijn te bundelen in één faculteit met drie vestigingen. Vakgroepen fiscaal recht zien daarin een bedreiging voor de academische onafhankelijkheid. Tegelijk studeren er minder fiscalisten af en verwacht de Belastingdienst tekorten, terwijl op de dienst opnieuw wordt bezuinigd. Al eerder bleek dat een groot deel van de hoogleraren belastingrecht ook voor de adviespraktijk werkt.
17-10-2026: Kolencentrales onderzoeken volledige overstap op biomassa na 2030: de feiten over uitstoot, subsidie en claims
RWE, Uniper en Onyx Power onderzoeken of hun kolencentrales na het kolenverbod van 2030 volledig op biomassa kunnen draaien. Burgerplatform zet de feiten op een rij: de uitstoot, de subsidies, de rol van het beleid in 2007, de claims en compensaties, en een open onderzoeksvraag over de samenhang tussen subsidie en claims.
17-10-2026: Thwaitesgletsjer kan tot 2100 3 centimeter bijdragen aan zeespiegelstijging, twee keer zoveel als gedacht
Een nieuw ijskapmodel voorspelt dat de Thwaitesgletsjer in West-Antarctica tot 2100 maximaal ongeveer 3 centimeter kan bijdragen aan de mondiale zeespiegelstijging, ongeveer twee keer zoveel als eerdere projecties, zelfs zonder extra opwarming. De studie gaat niet over meters zeespiegelstijging. Voor de Nederlandse kust bepaalt vooral Antarctica hoe snel de zee stijgt.
16-10-2026: Reconstructie: datacenters naar Nederland gehaald
De overheid haalde via de NFIA actief hyperscale datacenters naar Nederland, zonder dat een maatschappelijke kosten-batenanalyse bekend is. In 2022 volgde een stop op nieuwe hyperscales buiten twee gebieden. Kosten volgens bronnen: geen totaalbedrag, wel beslag op een vol stroomnet en netkosten die grotendeels bij kleinverbruikers liggen. Herstel: deels.
16-10-2026: Reconstructie: overcapaciteit in de afvalverbranding
Het Rijk liet in de LAP's de capaciteitssturing van de afvalverbranding los. Minister Cramer greep in 2009 niet in bij de nieuwe oven in Harlingen en stelde geen limiet aan de capaciteit, maar sloot een convenant tegen uitbreiding tot 2020. Kosten volgens bronnen: geen bedrag genoemd, wel structurele import van afval. Herstel: deels, met een moratorium sinds 2021.
16-10-2026: Plastic in het hele menselijk lichaam: wat weten we zeker?
VPRO Tegenlicht laat zien dat plastic overal in het menselijk lichaam is gevonden. Onderzoek toonde plastic aan in bloed, organen en hersenen, maar sinds januari 2026 staan de meetmethoden van meerdere studies ter discussie. Hoeveel plastic er in het lichaam zit en wat het doet, is nog onzeker. Een Nature-studie uit oktober 2026 laat zien dat microplastics in water reactieve zuurstofverbindingen vormen; de proeven met bloedcellen gebruikten wel veel hogere concentraties dan in het lichaam zijn gemeten.
16-10-2026: Nederland en Frankrijk voeren eerste gesprek op hoog niveau over kernwapens
Nederland en Frankrijk hielden op 14 oktober in Parijs de eerste bijeenkomst van een Nucleaire Stuurgroep over Europese afschrikking. Het kabinet noemt de samenwerking een aanvulling op de NAVO. Over stationering van Franse kernwapens is niets besloten.
16-10-2026: Een derde van de aangevraagde stroom komt van datacenters, genoeg voor alle huishoudens
Datacenters vragen bijna een derde van het vermogen op de wachtlijst voor stroomaansluitingen aan, ongeveer 15 gigawatt. Netbeheer Nederland wil dat het kabinet bepaalt waar en hoeveel datacenters nog mogen komen. De branche zegt dat de aanvragen weinig zeggen over hoeveel datacenters er echt komen.
15-10-2026: Dassen: kabinet zit op 90 miljard aan fiscale regelingen, maar bijna de helft is de arbeidskorting
Volt-leider Laurens Dassen wil in Trouw 90 miljard euro aan negatief beoordeelde fiscale regelingen aanpakken in plaats van te bezuinigen op werkenden. Het bedrag klopt als optelsom, maar 38 miljard daarvan is de arbeidskorting en de maximale opbrengst ligt volgens het ambtelijk rapport op 35 miljard euro per jaar.
15-10-2026: Reconstructie: Q-koorts 2007 tot 2010
Tussen 2007 en 2010 werden 4.033 patiënten met acute Q-koorts gemeld en overleden er volgens het RIVM sinds 2007 116 mensen. De bestrijding was verdeeld over Landbouw en Volksgezondheid. Kosten volgens bronnen: een tegemoetkoming van 15,5 miljoen euro in 2018 en 2,5 miljoen euro in 2027. Herstel: excuses in 2026 voor het ontbrekende vangnet, niet voor het optreden tijdens de epidemie.
15-10-2026: Kabinet maakt excuses aan Q-koortspatiënten, maar niet voor het trage optreden
Minister Hermans heeft namens het kabinet excuses gemaakt aan Q-koortspatiënten voor het ontbreken van een vangnet voor langdurig zieken. Voor 2027 komt eenmalig 2,5 miljoen euro beschikbaar. De evaluatiecommissie stelde in 2010 al vast dat de overheid tijdens de epidemie te terughoudend optrad.
15-10-2026: Financiële kwetsbaarheid kost samenleving minimaal 13 tot 20 miljard euro per jaar
Armoede en financiële kwetsbaarheid gaan volgens een rapport van Ecorys en het Verwey-Jonker Instituut gepaard met minimaal 13 tot 20 miljard euro aan maatschappelijke kosten per jaar. De grootste posten zijn productiviteitsverlies en psychische klachten. Minister Vijlbrief stuurde het rapport op 9 oktober naar de Tweede Kamer.
14-10-2026: Boerenorganisaties adviseren niet mee te werken aan documentaire Yvon Jaspers over pesticiden en Parkinson
Yvon Jaspers onderzoekt na de Parkinsondiagnose van haar broer het verband met bestrijdingsmiddelen. De fruittelersorganisatie NFO adviseerde boeren, in overleg met andere organisaties, niet mee te werken.
14-10-2026: Onderzoekers: bij de landbouwtransitie betalen boeren eerst, de samenleving krijgt de baten
Technische oplossingen zoals emissiearme stallen verminderen de uitstoot, maar leveren weinig op voor de brede welvaart op het platteland. Extensiveren en natuurinclusief boeren doen dat wel, maar de lasten vallen eerst bij de boer. Dat blijkt uit een analyse van twee gebieden in het vakblad Ruimte & Maatschappij.
13-10-2026: Reconstructie: gaswinning Groningen en het SodM-advies van 2013
Staatstoezicht op de Mijnen adviseerde in januari 2013 de gaswinning in Groningen snel te verlagen; 2013 werd een recordjaar. Korte reconstructie, met verwijzing naar de long read over een Fonds Brede Welvaart naar Noors voorbeeld.
13-10-2026: Reconstructie: toeslagenaffaire, harde fraudeaanpak kinderopvangtoeslag
Frans Weekers en Eric Wiebes, staatssecretarissen van Financiën, 2013 tot 2019. Kosten volgens bronnen: Hersteloperatie: Rekenkamer raamde eind 2023 circa 8 miljard; beschikbaar budget 11,7 miljard (2025); uitgegeven tot en met 2025 circa 6,9 miljard. Herstel: lopend.
13-10-2026: Reconstructie: vertrekregeling Belastingdienst binnen de Investeringsagenda
Eric Wiebes, staatssecretaris van Financiën, 2015 tot 2016. Kosten volgens bronnen: Alleen de budgetoverschrijding van 66 miljoen is vastgesteld. Herstel: niet.
13-10-2026: Reconstructie: taakstellingen Belastingdienst 2008 tot 2035
Opeenvolgende bewindspersonen van Financiën, 2008 tot 2035. Na circa 400 miljoen structureel in 2015 volgt een taakstelling tot 438 miljoen per jaar vanaf 2035. Gemiste opbrengst niet toegeschreven aan de taakstelling. Herstel: niet.
13-10-2026: Reconstructie: opheffing VROM en invoering verhuurderheffing
Formateur Mark Rutte (opheffing VROM), 2010 tot 2022. Kosten volgens bronnen: 16,7 miljard is afdracht, geen netto maatschappelijke kosten. Herstel: deels.
13-10-2026: Reconstructie: versnipperd en onderbekostigd milieutoezicht
Meerdere kabinetten, 2008 tot 2029. Kosten volgens bronnen: 4 miljard per jaar uit motie Hagen (2021), die zelf stelt dat de omvang onvoldoende inzichtelijk is. Herstel: niet.
13-10-2026: Reconstructie: ondoelmatige fiscale regelingen niet aangepakt
Opeenvolgende kabinetten, 2023 tot 2026. Kosten volgens bronnen: Gemiste besparing, geen schade. Herstel: niet.
13-10-2026: Reconstructie: nieuwe kolencentrales Eemshaven en Maasvlakte, 2007
Provincies Groningen en Zuid-Holland vergunden in 2007 en 2008 drie nieuwe kolencentrales; kabinet Balkenende IV vond ze aanvaardbaar mits capture ready. Kosten volgens bronnen: compensatie circa 709,6 miljoen, met SDE+-bijstook tot 3,6 miljard. Herstel: deels.
13-10-2026: Reconstructie: bezuinigingen 2007 tot 2014
Balkenende IV en Rutte I, 2007 tot 2014. Overzicht van bezuinigingen waaruit taakstellingen, de verhuurderheffing en druk op de gaswinning voortkwamen. Totale gevolgschade: schatting ontbreekt.
13-10-2026: Reconstructie: hoe beleidsbesluiten samen de polycrisis vormden
Hoe acht beleidsbesluiten sinds 2007, van bezuinigingen tot kolencentrales, elkaar versterken. Verbanden alleen met bron, hypothesen apart gemarkeerd.
13-10-2026: Zembla volgt groene stroom van RWE naar Maleisië: hele bomen en kaalkap achter gecertificeerde houtpellets
Zembla volgde de biomassa van RWE naar pelletfabriek Rainbow Pellet in Maleisië en vond hele bomen en een leverancier die oerwoud kaalkapte. Door een uitzondering voor reststromen geldt de zagerij als herkomst en niet het bos. De politie onderzoekt de import, de NVWA kondigde een sanctie aan. RWE zegt dat alles aan de eisen voldoet.
13-10-2026: Tegenlicht over onze kapitale denkfout: wat niet in een spreadsheet past, telt niet meer mee
In een video-essay voor VPRO Tegenlicht laat regisseur Martijn Kieft zien hoe we te veel zijn gaan vertrouwen op cijfers, van de VN-boekhoudregels van 1968 tot Vietnam en de kredietcrisis. De kern klopt, al ging de erkenning van banken als productief in stappen. Het CBS meet inmiddels ook brede welvaart; de vraag is of beleid daar ook op stuurt.
13-10-2026: Zestig jaar Gronings gas en geen spaarpot: de staat verdiende 363 miljard, de NAM keert nu haar buffers uit
Het YouTube-kanaal Achteraf volgt het geld van het Groningenveld: ruim 363 miljard euro voor de staat, maar geen fonds zoals in Noorwegen. Intussen keerde de NAM in twee jaar 4,4 miljard euro uit aan Shell en ExxonMobil, meer dan haar winst. Wie de rekening voor Groningen straks betaalt, ligt bij scheidsgerechten.
13-10-2026: Zondag met Lubach over de Belastingdienst: hoe een vertrekregeling uit de hand liep
Arjen Lubach liet in 2017 zien hoe een ruime vertrekregeling ervaren mensen bij de Belastingdienst wegjoeg. De commissie-Borstlap en de Rekenkamer bevestigden dat de uitstroom uit de hand liep.
13-10-2026: Kamer debatteert over aanpak milieucriminaliteit: 3 miljoen extra tegenover geschatte schade van 4 miljard
Bij het debat over de nieuwe wet tegen milieucriminaliteit vroeg GroenLinks-PvdA om winst van vervuilers af te pakken. De 3 miljoen die het kabinet uittrekt is voor de uitvoering van deze wet; de schatting van 4 miljard schade per jaar dateert van 2021.
12-10-2026: Braziliaans OM klaagt Shell aan voor schade door overstromingen van 2024
Het Braziliaanse federale Openbaar Ministerie en Instituto Preservar eisen ruim 541 miljoen real van Shell Brasil voor de overstromingen in Rio Grande do Sul in 2024. De aansprakelijkheid moet passen bij het aandeel van Shell in de historische uitstoot, volgens de eisers 2 procent.
12-10-2026: Oud-invorderaar Jasper Graaff in Buitenhof: Belastingdienst laat miljarden liggen door personeelstekort
Jasper Graaff, tot vorige maand voorzitter van de kennisgroep invordering bij de Belastingdienst, vertelt in Buitenhof dat door personeelstekort miljarden aan belastingschulden blijven liggen en het aantal boekenonderzoeken sterk is gedaald. Burgerplatform legde zijn cijfers naast de stukken van Financiën en de Jaarrapportage 2025 van de Belastingdienst.
12-10-2026: Consumentenbond: voor elk product met PFAS bestaat een alternatief, Europees verbod in de maak
Volgens de Consumentenbond bestaat voor elk consumentenproduct met PFAS een variant zonder. Het Europese verbod is in de maak, met uitzonderingen waar nog geen alternatief is.
12-10-2026: Tegenlicht: zo maak je winst zonder dat aandeelhouders de missie van je bedrijf opslokken
VPRO Tegenlicht zet de aflevering Goed geld verdienen uit 2020 opnieuw online, met een nieuwe inleiding over de beursgang van Anthropic. Ondernemers en econoom Mariana Mazzucato laten zien hoe bedrijven kunnen werken zonder alles te richten op aandeelhouderswaarde. De meeste cijfers kloppen; het Deense voorbeeld is inmiddels verouderd.
12-10-2026: Jason Hickel: het kapitalisme gaat het klimaat niet redden, want schone investeringen zijn minder winstgevend
In Studio Fakto, het kanaal van de Belgische PVDA, zegt econoom Jason Hickel dat hij van mening is veranderd: de klimaattransitie komt er niet zolang winst bepaalt wat er wordt geproduceerd. Hij pleit voor publieke investeringen en democratische zeggenschap over productie. Een deel van zijn cijfers klopt; de investeringen in schone energie liggen wereldwijd wel al hoger dan in fossiel.
12-10-2026: Verslaggever Francis Farrell over de Oekraïense frontlinie: in de killzone wordt alles wat beweegt binnen minuten aangevallen
Nieuwsuur sprak met Francis Farrell van The Kyiv Independent, een van de weinige journalisten die nog naar de zwaarst bevochten frontgebieden reist. Hij beschrijft een oorlog waarin drones elke beweging onmogelijk maken, soldaten 50 tot 90 dagen op hun post blijven en Rusland veel verliest voor weinig terreinwinst. Burgerplatform vraagt om bescherming van journalisten en om diplomatie naast steun.