Zorgverzekeraar VGZ heeft een brief gestuurd aan de burgemeesters van de 34 gemeenten die geen gemeentepolis aanbieden. VGZ wil met hen in gesprek over het opnieuw of voor het eerst invoeren van de regeling src:1779 en src:1780. Een gemeentepolis is een basisverzekering met een ruime aanvullende verzekering die een gemeente samen met een zorgverzekeraar aanbiedt aan inwoners met een laag inkomen. De gemeente betaalt mee aan de premie.
Aanleiding is een rapport van het Instituut voor Publieke Economie van september. Daarin staat dat 580.000 mensen in 2026 een gemeentepolis hebben. Het aantal gemeenten zonder polis steeg van 4 in 2017 naar 34 in 2026; daar wonen samen 190.000 mensen met een laag inkomen. Ook de bijdrage verschilt sterk: 83 gemeenten betalen 40 euro of meer per maand, 53 gemeenten minder dan 20 euro. Het instituut schat dat 160.000 minima de polis niet gebruiken omdat hun gemeente die niet heeft of te weinig meebetaalt src:1781.
Utrecht, Breda en Groningen schaften de polis af vanwege de kosten. De regeling valt onder de Participatiewet en gemeenten die moeten bezuinigen, schrappen haar. Wie daarna dezelfde dekking wil, betaalt een hogere premie, en wie dat niet kan, is niet meer verzekerd voor bijvoorbeeld mondzorg en fysiotherapie. Volgens een kosten-batenanalyse van onderzoeksbureau Rebel is een fatsoenlijke bijdrage op termijn goedkoper voor gemeenten dan het opvangen van schulden door langdurige zorgmijding src:1779.
Twee routes
VGZ werkt met circa 150 gemeenten samen en ondersteunt ruim 260.000 verzekerden via een gemeentepolis src:1780. De verzekeraar wil de gemeentepolis uitbreiden en geen nieuwe landelijke regeling. CZ en Menzis steunen de gemeentepolis ook; Zilveren Kruis ziet meer in een landelijke regeling src:1779. Het Instituut voor Publieke Economie adviseert de gemeentepolis af te schaffen. Mensen met een laag inkomen worden dan automatisch vrijgesteld van eigen betalingen in het basispakket en het Rijk betaalt mee aan een aanvullende verzekering voor onder meer mondzorg, fysiotherapie en een bril src:1781.
Duiding Burgerplatform
Burgerplatform kijkt eerst naar het beleid dat het probleem veroorzaakt. Zorgmijding komt vooral door het eigen risico. Volgens het Nivel gebruikte 8 procent van de verzekerden in 2024 minder zorg vanwege het eigen risico dp:180. Bij een eigen risico van 385 euro ziet 16 procent dat als belemmering, bij 165 euro is dat 5 procent dp:181. Het kabinet wil het eigen risico juist verhogen dp:178. Tegelijk schrappen gemeenten die moeten bezuinigen hun vangnet. Zo maakt beleid eerst het probleem en betalen gemeenten en burgers daarna de rekening in schulden en uitgestelde zorg.
Een gemeentepolis verzacht de gevolgen, maar blijft afhankelijk van de postcode. De bron aanpakken betekent volgens Burgerplatform het eigen risico afschaffen en de zorg inkomensafhankelijk financieren, zoals in ons platformstandpunt over het zorgstelsel pol:149 en de analyse ana:50. Een automatische landelijke vrijstelling voor lage inkomens, zoals het instituut voorstelt, past in die richting en voorkomt niet-gebruik. Zie ook ons dossier Zorgkosten en zorgmijding en het artikel Stop eerst met beleid dat armoede maakt.
