Wat wordt door kapitalisme gewaaradeerd | Mariana Mazzucato
10-8-2026 Nieuws
Mazzucato stelt dat veel van de huidige maatschappelijke problemen, zoals groeiende ongelijkheid, voortkomen uit het verdwijnen van het economische debat over wat 'waarde' precies is en wie de werkelijke welvaart schept. Waar waarde vroeger een centraal economisch begrip was, is het nu gereduceerd tot marktprijzen.
Historische ontwikkeling van het waardebegrip
-
18e eeuw (De Fysiocraten): Denkers zoals François Quesnay zagen de landbouw als de bron van waarde. Zij stelden een "steriele klasse" (zoals de financiële sector) tegenover de productieve klasse. Als te veel waarde door de steriele klasse werd onttrokken (waarde-extractie) zonder herinvestering, raakte de economie in gevaar.
-
19e eeuw (Klassieke economen): Adam Smith, David Ricardo en Karl Marx verlegden de focus naar de industrie en fabrieken. Adam Smith bedoelde met een "vrije markt" een markt die vrij was van 'rente' (onverdiend inkomen/waarde-extractie), en niet een markt vrij van overheidsingrijpen.
-
Herinvesteren en technologie: Ricardo waarschuwde al in 1821 voor de vervanging van menselijke arbeid door machines. Echter, zolang winsten werden hergeïnvesteerd in de economie, ontstonden er nieuwe banen en vaardigheden.
De Neoklassieke Omslag (20e eeuw)
-
Van objectief naar subjectief: De neoklassieke economie verschoof de focus van objectieve productieomstandigheden en klassenverhoudingen naar subjectieve individuele voorkeuren (zoals nutstaxatie van consumenten en winstmaximalisatie van bedrijven).
-
Prijs bepaalt waarde: In plaats van te vragen wat waarde is en hoe prijzen daaruit voortvloeien, ging men ervan uit dat de marktprijs zélf de waarde bepaalt. Als iets geld opbrengt op de markt, wordt het automatisch als 'waardecreatie' gezien.
Conclusie en oproep Doordat de economische wetenschap de vraag "wat is waarde?" heeft losgelaten, ontbreekt het aan kritisch vermogen om onderscheid te maken tussen werkelijke waardecreatie en loutere waarde-extractie (zoals door durfkapitaal, hedge funds en buitensporige medicijnprijzen). Mazzucato pleit ervoor om de discussie over waarde weer centraal te stellen in de economie.
Deel dit bericht
Blijf op de hoogte en stem mee over voorstellen
pageviews: 4
