Mariana Mazzucato: Government: investor, risk-taker, innovator

8-8-2026 Nieuws

In deze TED-talk met de titel "Government -- investor, risk-taker, innovator" daagt econoom Mariana Mazzucato het heersende idee uit dat de private sector de enige motor is van innovatie en dat de overheid slechts een trage bureaucratie is.

Kernpunten van de presentatie

Het hardnekkige mythe-narratief
Innovatieve bedrijven zoals Apple, Google en Facebook worden vaak gezien als het exclusieve resultaat van privaat durfkapitaal en creatieve ondernemers. De overheid wordt in dit narratief neergezet als een passieve speler die zich hooguit moet beperken tot basisinfrastructuur of het herstellen van markttekortkomingen.
De overheid als echte technologische vernieuwer
De meest revolutionaire bouwstenen van moderne technologie zijn in werkelijkheid door de overheid gefinancierd. Mazzucato illustreert dit met de smartphone:
- Internet: Gefinancierd door DARPA (Amerikaans Ministerie van Defensie).
- GPS: Ontwikkeld via het Navstar-programma van de Amerikaanse strijdkrachten.
- Touchscreen: Gefinancierd via overheidssubsidies (CIA en NSF) aan academische onderzoekers.
- Siri: Voortgekomen uit een DARPA-onderzoeksproject.
Farmaceutische sector

Ongeveer 75 procent van de werkelijk doorbrekende nieuwe medicijnen (nieuwe moleculaire entiteiten met prioriteit) is ontwikkeld in publieke laboratoria. Grote farmaceutische bedrijven investeren daarentegen een groot deel van hun budget in marketing, minimale variaties op bestaande middelen en het opkopen van eigen aandelen.
Markten scheppen en risico's nemen

De overheid doet veel meer dan "het risico verminderen" (de-risking). Zij neemt juist de grootste risico's op de lange termijn (15 tot 20 jaar horizon), wat privaat durfkapitaal vaak weigert omdat het snel rendement wilt zien (3 tot 5 jaar).
Gesocialiseerd risico, geprivatiseerde winst

Terwijl de overheid de zware financiële risico's van innovatieve mislukkingen draagt, vloeien de uiteindelijke winsten vrijwel volledig naar private partijen. Het argument dat de overheid dit terugverdient via belastinginkomsten werkt niet optimaal door internationale belastingconstructies en het verplaatsen van banen.
Oplossing: Een direct rendement voor de gemeenschap

Mazzucato pleit voor herinvesteringsmechanismen waarbij de overheid aandelen (equity) behoudt in publiek gefinancierde doorbraken. Landen zoals Finland en Brazilië laten zien dat dit mogelijk is. Met zo'n innovatiefonds kunnen nieuwe transities (zoals groene technologie) duurzaam gefinancierd worden, wat leidt tot een slimmere en inclusievere economie.