Energieleveranciers nemen in hun algemene voorwaarden op dat zij energiedelers elk meer dan 800 euro in rekening brengen. Dat meldt Vereniging Eigen Huis (VEH) op basis van de eerste meldingen die zij kreeg. Vandaag begint de Tweede Kamer aan het wetsvoorstel dat energiedelen moet regelen: de fracties leveren hun schriftelijke inbreng in (Kamerstuk 36990).

Bij energiedelen verkoopt iemand met zonnepanelen zijn overtollige stroom aan buren, familie of een winkel om de hoek. Volgens de Energiewet mag dat sinds 1 januari 2026 als beiden dezelfde leverancier hebben, maar geen enkele leverancier biedt het consumenten aan. Het wetsvoorstel verplicht leveranciers mee te werken, ook als koper en verkoper verschillende leveranciers hebben.

VEH ziet drie drempels. De koper moet een vast percentage van de teruggeleverde stroom afnemen. Wat hij niet direct verbruikt, geldt als teruglevering en levert vaak minder op dan hij ervoor betaalde. Het kabinet koos voor deze vaste verdeelsleutel omdat die eenvoudiger en goedkoper is in te voeren. Verder betaalt de koper energiebelasting over gedeelde stroom, terwijl wie zijn eigen zonnestroom direct verbruikt dat niet doet. En dan de kosten: volgens VEH mogen alleen redelijke kosten die direct uit het delen volgen worden doorberekend. De ACM ziet toe op de tarieven van leveranciers, niet op de afspraken in het deelcontract zelf. Van de ondervraagde VEH-leden wil 87 procent alleen delen als het zeker iets oplevert.

Burgerplatform: energie van en voor burgers, zonder tolpoort

Dit laat zien hoe marktpartijen hun eigen verdienmodel boven het belang van burgers stellen. Wie zijn buren wil laten meeprofiteren van zonnestroom, vindt een leverancier op zijn weg die de deur op een kier zet en er een kassa naast plaatst. Zo blijven juist mensen zonder eigen dak buiten de energietransitie.

Stop. Verbied drempels voor energiedelen of begrens ze wettelijk tot de werkelijke, aantoonbare kosten, en laat de ACM daarop toezien. Maak de regels gelijk: gedeelde stroom hoort fiscaal hetzelfde te worden behandeld als eigen verbruik.

Bron. Het probleem is een systeem waarin de leverancier de poortwachter is. Geef energiegemeenschappen en coöperaties daarom een sterke wettelijke positie, zodat zij zelf kunnen leveren en delen zonder dat een leverancier tolgeld heft. De Energiewet erkent energiegemeenschappen al, maar zonder vergunning leveren mag alleen met hooguit 500 leden en niet meer dan zij zelf per jaar opwekken. Dat is een begin, nog geen coöperatief energiesysteem (zie Coöperatieve economie oplossing voor ongelijkheid?).

Schotland laat zien dat het kan. Daar treedt vandaag de Community Wealth Building (Scotland) Act 2026 volledig in werking. Die wet verplicht de Schotse regering en alle gemeenten, samen met onder meer zorg- en ontwikkelingsorganisaties, om plannen te maken die coöperaties, werknemersbedrijven en sociale ondernemingen bevorderen en het eigendom van land en energie bij gemeenschappen leggen, ook bij hernieuwbare energie. Gemeenschappen die democratisch door de eigen bewoners worden bestuurd, hebben er bovendien al sinds 2003 een wettelijk voorkooprecht op grond. Burgerplatform wil hetzelfde voor Nederland: een wettelijke opdracht aan Rijk, provincies en gemeenten om coöperatief en lokaal eigendom van energie te bevorderen, met streefcijfers en openbare rapportage, en een voorkeursrecht voor energiecoöperaties en energiegemeenschappen. Geef democratisch bestuurde organisaties, zoals coöperaties en energiegemeenschappen, ook voorrang bij aanbestedingen en bij de keuze van leveranciers van de overheid, voor zover de Europese aanbestedingsregels dat toelaten. Waar die regels dat nu beperken, moet Nederland zich in Brussel inzetten om ze aan te passen.

Herstel. Laat het netbelang meetellen. Delen helpt het stroomnet pas echt als verbruik en opwek in de buurt op elkaar aansluiten, met slimme sturing en buurtbatterijen (zie Het stroomnet is niet vol en Batterijen redden ons van netcongestie). Weeg keuzes als de verdeelsleutel en de belasting op gedeelde stroom in een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA), met de baten voor net, energierekening en klimaat. Leid het geld via een Fonds Brede Welvaart naar buurtopwek en opslag, zodat de opbrengst bij burgers blijft (zie Niet het geld ontbreekt, maar de keuzes).

Bron: Solar & Storage Magazine, ‘Energieleveranciers willen al 800 euro rekenen voor energiedelen, Eigen Huis eist dat Kamer ingrijpt’ (1 oktober 2026). Primair: persbericht Vereniging Eigen Huis (1 oktober 2026); Tweede Kamer, wetsvoorstel 36990 en de memorie van toelichting; ACM over energiedelen en leveren zonder vergunning. Foto: Nanda Sluijsmans, CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons.