Bijna een derde van het vermogen op de wachtlijst voor nieuwe stroomaansluitingen is aangevraagd door datacenters. Dat hebben netbeheerders aan Nieuwsuur laten weten. Het gaat om ongeveer 15 gigawatt, goed voor het aansluitvermogen van zo'n 15 miljoen huishoudens. Nederland telt 8,5 miljoen huishoudens.
Netbeheerders willen keuzes van het kabinet
Netbeheer Nederland vraagt het kabinet met klem te bepalen waar en voor hoeveel datacenters er nog plaats is. Er is geen landelijk vestigingsbeleid voor datacenters. In april vroeg bijna de hele Tweede Kamer het kabinet om met landelijk beleid te komen. Volgens Joris de Groot van netbeheerder Alliander komt er een golf van aanvragen aan en willen netbeheerders weten waar ze wel en niet moeten investeren. Datacenters die niet willen voldoen aan voorwaarden op het gebied van energie, milieu, watergebruik en rapportage zouden volgens hem geen vergunning moeten krijgen.
De Dutch Data Center Association zegt dat de 15 gigawatt weinig zegt over hoeveel datacenters er echt komen. Wie nu een aansluiting aanvraagt, wacht volgens directeur Stijn Grove zo'n tien jaar en vraagt daarom vroeg en ruim aan.
Wachtlijst en kosten
Het aantal wachtenden voor een stroomaansluiting groeide in de eerste helft van 2026 naar bijna 15.500. Wie op de wachtlijst staat, houdt recht op een aansluiting op de plek die hij zelf kiest, en daar stemmen netbeheerders hun investeringen op af. Tot vorig jaar gold het principe wie het eerst komt, wie het eerst maalt. Inmiddels mogen netbeheerders in specifieke gevallen voorrang geven, bijvoorbeeld aan nieuwe woonwijken boven datacenters.
Netbeheerders ramen de kosten van de uitbreiding van het stroomnet op ruim 200 miljard euro tot 2040. Daardoor loopt de energierekening van huishoudens de komende jaren op. Nederland telt bijna 200 grote en 300 kleinere datacenters, en er komen er naar verwachting nog zo'n 200 bij.
Staatssecretarissen Willemijn Aerdts van Economische Zaken en Jo-Annes de Bat van Klimaat en Groene Groei zeggen de oproep te begrijpen. Zij onderzoeken hoe het kabinet op korte termijn steviger kan sturen op de schaarste aan ruimte en elektriciteit.
Duiding van Burgerplatform
Netcongestie raakt niet alleen datacenters. Ook mkb-bedrijven, woningbouw en de overstap van huishoudens op elektriciteit wachten op ruimte op het net, terwijl huishoudens via de energierekening meebetalen aan de uitbreiding. Een aanvraag op de wachtlijst geeft nu een recht dat de investeringen stuurt, ook als het datacenter er misschien nooit komt. Wie bepaalt welke aansluiting het meest oplevert voor de samenleving, en waarom zouden huishoudens en het mkb achter in de rij staan voor stroom die voor een groot deel naar datacenters gaat? Een maatschappelijke kosten-batenanalyse per grote aansluiting kan helpen die keuze te onderbouwen.
Lees ook: Spoeddebat datacenters Wieringermeer, Batterijen redden ons van netcongestie, Amsterdamse servers zijn stroomslurpers
