De Autoriteit Consument en Markt heeft op 12 oktober 2026 het eerste Nederlandse Flexibility Needs Assessment goedgekeurd src:1845. In dat verslag brengen TenneT en de regionale netbeheerders in kaart hoeveel flexibiliteit het elektriciteitssysteem in 2030 en 2035 nodig heeft src:1844. Flexibiliteit is het vermogen om productie of verbruik snel aan te passen, bijvoorbeeld met batterijen of door bedrijven hun verbruik te laten verschuiven src:1846.
Kerncijfers
Het verslag gaat uit van een scenario met vertraagde transitie. De elektriciteitsvraag stijgt daarin van ongeveer 120 terawattuur in 2025 naar 156 in 2030 en 196 in 2035. Het vermogen aan zonnepanelen groeit van 23,6 naar 52,4 gigawatt, wind op zee van 4,7 naar 19,8 gigawatt. Het batterijvermogen moet groeien van 1,3 gigawatt in 2025 naar 8,7 gigawatt in 2030 en 15,8 gigawatt in 2035, inclusief thuisbatterijen, auto's die terugleveren en grote netbatterijen src:1844.
Met die aangenomen groei is er volgens het verslag genoeg flexibiliteit. Maar de ACM wijst erop dat die batterijen er nu nog niet zijn en dat onzeker is of de markt ze bouwt. Zij ziet daarom noodzaak voor nieuwe investeringen, nieuw beleid en het wegnemen van drempels src:1845. De grootste behoefte ligt tot 2035 op de hoogspanningsnetten van TenneT; daarna neemt die af door netuitbreiding src:1845. Het verslag zelf noemt het verdienmodel van batterijen gevoelig voor technologiekosten, marktontwikkeling en nettarieven src:1844.
Het ministerie moet uiterlijk zes maanden na het verslag een nationale doelstelling voor niet-fossiele flexibiliteit vaststellen, op grond van artikel 19 septies van de Europese elektriciteitsverordening src:1845. Daarna kan aanvullend beleid volgen, zoals een subsidieregeling src:1846.
Het hele systeem
Batterijen zijn geen los onderdeel. Ze bepalen hoeveel van het stroomnet benut kan worden, ze vragen ruimte bij onderstations en ze vragen grondstoffen zoals lithium. Netbeheerders moeten volgens de ACM de komende vijftien jaar ongeveer 235 miljard euro in het stroomnet investeren, en netcongestie kost de samenleving naar schatting 10 tot 40 miljard euro per jaar src:1849. Zie ook onze analyse over de maatschappelijke kosten van netcongestie, ana:46, en eerdere artikelen art:1717 en art:2138.
Regel die het tekort vergroot
Netbeheerders mogen volgens de Europese elektriciteitsrichtlijn in beginsel geen opslag bezitten, ontwikkelen, beheren of exploiteren. Een uitzondering kan alleen voor volledig geïntegreerde netcomponenten, of als een openbare aanbesteding geen marktpartij oplevert, met goedkeuring van de toezichthouder, en dan niet voor handel op de elektriciteitsmarkt src:1847. Bij de behandeling van de Energiewet nam de Tweede Kamer op 4 juni 2024 een amendement aan van de Kamerleden Suzanne Kröger, GroenLinks-PvdA, en Pieter Grinwis, ChristenUnie src:1852. Daarmee mogen netbeheerders met een ontheffing van de ACM zelf opslag inzetten voor hun netbeheertaken, zoals congestiebeheer, maar alleen als marktpartijen of energiegemeenschappen daar niet in voorzien src:1851. Handelen op de markt blijft uitgesloten. De bouw van batterijen hangt daardoor nog grotendeels af van marktpartijen, juist waar de ACM twijfelt of die groei er komt src:1845.
Voorstel Burgerplatform: publieke opslag via EBN
Energie Beheer Nederland is een publiek energiebedrijf van de Staat. Het is actief in gas, warmte en CO2-opslag, en vult gasbergingen wanneer de markt dat onvoldoende doet src:1848. In het eerste halfjaar van 2026 boekte EBN een nettoresultaat van 110 miljoen euro src:1850. Voor batterijopslag heeft EBN nu geen taak src:1848.
Burgerplatform pleit voor een wetswijziging waarmee een publieke partij zoals EBN batterijopslag kan bouwen en exploiteren waar de markt achterblijft, net als bij gasopslag. Burgers betalen het net al via de transporttarieven, die in 2027 naar verwachting gemiddeld 20 procent stijgen, voor een gemiddeld huishouden ongeveer 89 euro per jaar voor elektriciteit src:1849. Een publieke eigenaar kan met batterijen handelen op de stroom- en onbalansmarkt en de opbrengst terugsluizen naar de schatkist of de nettarieven, zodat burgers iets terugzien van wat zij betalen. Hoe groot die opbrengst kan zijn, is een open vraag die nader onderzoek verdient. Ook juridisch zijn er vragen: valt een staatsbedrijf dat geen netbeheerder is buiten het opslagverbod van de richtlijn, hoe verhoudt dat zich tot de regels voor staatssteun en eerlijke concurrentie, en welke taakuitbreiding in de wet is nodig? Burgerplatform laat dit juridisch uitzoeken.
