De grootste PFAS-producenten ter wereld maken niet minder, maar meer van deze eeuwige chemicaliën. Dat blijkt uit onderzoek van de Zweedse milieuorganisatie ChemSec, waarover het AD bericht. Volgens het AD breiden zeven van de tien grootste producenten uit. De vraag komt vooral van AI-datacenters, chipfabrieken en batterijen voor elektrische auto’s.
Daikin wil zijn capaciteit voor perfluorelastomeren tegen 2027 meer dan verdrievoudigen voor de chipindustrie. Chemours, dat ook in Dordrecht een fabriek heeft, verdrievoudigde in 2019 zijn productiecapaciteit voor een PFAS-koelmiddel en brengt een nieuw koelmiddel voor datacenters uit. De topman van Solstice noemt de vraag uit AI een kans van een generatie. BASF wil tegen 2028 stoppen met PFAS-producten en 3M stopte eind 2025 met de productie.
Volgens een studie voor de Europese Commissie kost de huidige PFAS-vervuiling Europa tot 2050 ongeveer 440 miljard euro. Dat is een voorzichtige schatting. Aanpak bij de bron vóór 2040 bespaart 110 miljard euro; alleen vervuild water zuiveren kost meer dan 1.000 miljard. Een EU-breed PFAS-verbod, voorgesteld door onder meer Nederland, ligt bij het Europese chemicaliënagentschap ECHA. Het eindadvies volgt eind 2026.
Het echte lek zit in de koelmachines
De servers zelf koelen meestal met water en glycol. Alleen de nichetechniek van tweefasige onderdompeling gebruikt PFAS-vloeistoffen. Microsoft noemt die onbruikbaar en Meta stopte er volgens het vakblad ServeTheHome mee. Het grotere risico zit in de koelmachines. Door de Europese F-gasverordening moeten die vanaf 2027 koudemiddelen met een lage opwarmingswaarde gebruiken, zoals het HFO-gas R-1234ze. Zulke gassen zijn PFAS volgens de OESO-definitie en kunnen in de lucht deels afbreken tot TFA, de stof die ook in bier zit (zie TFA in bier). Natuurlijke koudemiddelen zijn er al: CO2, ammoniak en propaan. Waar het kan, is koeling zonder koelmachine mogelijk. Burgerplatform vindt CO2 de beste beschikbare techniek: het heeft een opwarmingswaarde van 1, is geen PFAS, vormt geen TFA en is een teruggewonnen restproduct van de industrie. Wel werken CO2-installaties onder hoge druk.
Duiding Burgerplatform
Stop. Geef geen vergunningen voor nieuwe of grotere PFAS-productie en steun het EU-brede verbod. Een vrijstelling voor chips of AI komt er alleen als alternatieven echt ontbreken en een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) dat onderbouwt.
De claim dat datacenters niet zonder PFAS kunnen koelen, wordt vaak opgerekt. Zo hoeft de industrie niet te innoveren. Volgens ChemSec koelen de meeste datacenters nog met lucht. Bij vloeistofkoeling is koeling zonder PFAS veruit het meest gebruikt: met water, glycol of synthetische olie, ook bij onderdompeling van servers. Voor koelmachines bestaan natuurlijke koudemiddelen als CO2, ammoniak en propaan. De overheid kan als eis stellen dat een datacenter PFAS-vrij koelt, geen drinkwater gebruikt en in zijn eigen energiebehoefte voorziet.
Bron. De vervuiler betaalt. Zet de werkelijke kosten van PFAS in elke MKBA, net als de andere verborgen kosten van AI, zoals stroom en water (zie datacenters houden verbruik geheim en AI geeft ons tijd terug).
Herstel. Saneer daarna, op kosten van de vervuilers. Dat ingrijpen bij de bron werkt, laat het verbod op PFOS en PFOA zien (zie RIVM over PFAS in bloed, TFA in bier en moestuinen rond Chemours).
Bronnen: AD; ChemSec, The world’s top 10 PFAS producers en uitbreidingsplannen (13 september 2026); ChemSec, Data centres don’t need PFAS cooling systems (17 september 2026); Europese Commissie, The cost of PFAS pollution (29 januari 2026); ECHA over de PFAS-restrictie (26 maart 2026); F-gasverordening (EU) 2024/573; Europese Commissie, alternatieven voor F-gassen; Microsoft (2025); ServeTheHome; OESO, PFAS-definitie (2021); Umweltbundesamt over TFA uit koudemiddelen; Danfoss over CO2 als koudemiddel; Schneider Electric over vloeistofkoeling (2026). Foto: Google-datacenter in de Eemshaven, Wvdp, CC0, via Wikimedia Commons.
