Preventie in gezondheid
-
0 keer bekeken - Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd
Probleem, grondoorzaak en impact
CONCEPT Preventie en sociaal domein: maatregelen voor bewegen, gezondheid en welzijn vergelijken op MKBA-basis, niet op SROI
Nederland geeft jaarlijks ruim 100 mld euro uit aan zorg, maar preventie wordt bekostigd met losse, kortlopende potjes en nauwelijks onderling vergeleken. Maatregelen voor bewegen, voeding, alcohol, tabak en welzijn worden elk met een eigen maat verdedigd: de sport met een SROI van 2,76 (dp:1002), alcohol en tabak met MKBA's van het RIVM (src:1208, src:1209), welzijn en sociaal domein vaak helemaal niet. Die getallen zijn niet optelbaar of vergelijkbaar. Een SROI is een gemiddelde foto van een hele sector, een MKBA meet wat een extra maatregel oplevert ten opzichte van niets doen. Deze paraplu-analyse zet de maatregelen naast elkaar op een gelijke basis: netto welvaartseffect, kosten per QALY en budgettaire effecten per overheidslaag, met dezelfde waardering van gezondheid (kengetal 37, VOLY 100.300 euro). De inhoud per thema blijft in de bestaande analyses: sport ana:44, obesitas en frisdrank ana:18, zorgstelsel ana:50, geboortezorg ana:74.
1. Kosten en baten landen bij verschillende partijen: de gemeente of school betaalt, de zorgverzekeraar, VWS of OCW plukt de vruchten, vaak pas na tien tot twintig jaar (src:1210, src:1211). Geen enkele betaler heeft een sluitende business case. 2. Kortlopende financiering via akkoorden (Nationaal Preventieakkoord, GALA, IZA) en specifieke uitkeringen zonder meerjarige zekerheid. 3. Fiscaal en prijsbeleid werkt preventie tegen: lage accijnzen en vrijstellingen op ongezonde producten (pol:193). 4. Geen gezamenlijke rekenstandaard: studies waarderen een QALY tussen 20.000 en 200.000 euro (src:1208, src:1209, src:193) en het landelijke RIVM- en CPB-overzicht van kosten en baten van preventie is pas eind 2026 voorzien (src:1213).
Bronnen bij deze analyse
- Kwetsbare gezinnen in maatschappelijk perspectief: een verkenning van kosten en baten, MKBA preventief integraal werken rond gezinnen in een kwetsbare positiedocumentonline
- RIVM Kennisnotitie KN-2026-0027: Opvoedprogramma voor gedragsproblematiek bij 2-12 jarigen, maatschappelijke kosten en baten (afwegingskader preventie)online
- Beoordelingskader kosteneffectiviteit van zorg (QALY-referentiewaarden)online
- Brief staatssecretaris VWS aan de Eerste Kamer (21-10-2024): investeringsmodel preventie, CPB-onderzoekslijn en RIVM-overzicht kosten en baten preventie eind 2026online
- SROI van sport en bewegen. Een update met data uit 2022 (Toelichting SROI update 2024)documentonline
- Antwoord Kamervragen over kosten overgewicht en obesitas (Aanhangsel Handelingen II 2022-2023, nr. 3215)online
- SROI sport en bewegen 2022: wat is het maatschappelijk rendement van sport en bewegen? (rapport, data 2020)online
- De sociaaleconomische waarde van sporten en bewegen (Ecorys SEW 2021)online
- Impactvolle determinanten: Bewegen (RIVM factsheet 2021)online
- (Kosten)effectiviteit van twee interventies: Welzijn op recept en Gecombineerde Leefstijlinterventie bij Kinderen (RIVM 2019-0192)online
- Maatschappelijke kosten-batenanalyse van beleidsmaatregelen om alcoholgebruik te verminderen (herziene versie, RIVM Rapport 2018-0146)online
- Maatschappelijke kosten-batenanalyse van tabaksontmoediging (2016)online
Datapunten bij deze analyse
- 1227 gap (niet gekwantificeerd) Gap: landelijk RIVM- en CPB-overzicht van kosten en baten van preventiemaatregelen voorzien eind 2026, nog niet gevonden
- 1224 EUR per QALY Waardering van een QALY loopt uiteen: 50.000 euro (RIVM alcohol, afwegingskader), 20.000 tot 200.000 (tabak), 20.000 tot 80.000 (Zorginstituut), VOLY 100.300
- 1280 EUR per gezin per jaar 1Gezin1Plan1Regisseur: kosten regie per gezin per jaarbron
- 1279 EUR saldo Brugfunctionaris po: saldo 113 tot 410 mln euro bij kosten ca. 36 mlnbron
- 1275 EUR per client Nu Niet Zwanger: kosten per bereikte client 322, per uitstel 403 eurobron
- 1276 EUR per voorkomen zwangerschap Nu Niet Zwanger: vermeden maatschappelijke kosten per voorkomen zwangerschapbron
- 1281 verhouding baten per euro Schuldhulpverlening: kosten-batenverhouding ca. 1:2bron
- 1277 EUR per traject VoorZorg: kosten per volledig trajectbron
- 1278 % rendement VoorZorg: maatschappelijk rendement ca. 20 procentbron
- 1223 EUR per deelnemer, levenslang RIVM afwegingskader: opvoedprogramma gedragsproblemen saldo 16.134 euro per kind, 65,2 mln euro per jaarcohortbron
- 1225 doden per jaar Weinig bewegen: 2,3% van de ziektelast en 5.800 doden per jaar in Nederlandbron
- 1226 EUR per QALY Leefstijlinterventies tegen kinderovergewicht: van kostenbesparend tot 32.178 euro per QALY, zeer heterogeenbron
- 1220 EUR netto contante waarde, 50 jaar MKBA alcohol: accijns plus 50% levert netto 4,5 tot 10,7 mld euro op over 50 jaar (contant); plus 200%: 12,2 tot 35,8 mldbron
- 1222 EUR netto contante waarde, 35 jaar MKBA tabak: accijns plus 5% per jaar netto 57 mld euro over 35 jaar; WHO-MPOWER-pakket met 5% accijns 52,9 mldbron
- 1221 EUR/jaar Netto maatschappelijke kosten alcohol 2013: 2,3 tot 4,2 mld euro per jaar; met private gezondheidskosten 4,2 tot 6,1 mldbron
Het dossier
Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel
We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.
Nog geen maatregelen in dit dossier. Doe een voorstel
Uitgewerkte oplossingen
Wat kost het, wat levert het op?
MKBA
Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.
