Dassen: kabinet zit op 90 miljard aan fiscale regelingen, maar bijna de helft is de arbeidskorting

(foto: Hermann Luyken, CC0, via Wikimedia Commons)

15-10-2026 Trouw, Kamerbrief 32 140 nr. 312, Raad van State, Algemene Rekenkamer Video

Volt-leider Laurens Dassen wil in Trouw 90 miljard euro aan negatief beoordeelde fiscale regelingen aanpakken in plaats van te bezuinigen op werkenden. Het bedrag klopt als optelsom, maar 38 miljard daarvan is de arbeidskorting en de maximale opbrengst ligt volgens het ambtelijk rapport op 35 miljard euro per jaar.

Dit is een weergave van een opiniestuk van een derde. Het standpunt is dat van de auteur. De duiding van Burgerplatform staat apart onderaan.

Laurens Dassen, fractievoorzitter van Volt in de Tweede Kamer, schreef op 14 oktober 2026 in Trouw dat het kabinet geld zoekt terwijl het op 90 miljard euro zit. Volgens hem moet het kabinet niet bezuinigen op werkenden, maar fiscale regelingen afschaffen die hun doel niet meer bereiken.

De kern van Dassen

Dassen noemt fiscale regelingen verkapte subsidies die vooral de eigen achterban van partijen dienen. Als voorbeelden noemt hij de oldtimervrijstelling in de motorrijtuigenbelasting, die volgens hem ruim 100 miljoen euro per jaar kost, de landbouwvrijstelling bij verkoop van landbouwgrond en de hypotheekrenteaftrek.

Hij schrijft dat na een motie van zijn hand 125 regelingen op hun effect zijn getoetst, en dat de 55 negatief beoordeelde regelingen samen ongeveer 90 miljard euro waard zijn. Volgens de Rekenkamer en de Raad van State ligt volgens hem 35 miljard euro voor het oprapen. Hij wil dat geld investeren in de toekomst van Nederland in plaats van te korten op werkenden en kleine spaarders.

Factcheck: waaruit bestaat de 90 miljard?

Het bedrag klopt als optelsom, maar het is geen pot geld die zomaar vrijkomt.

Herkomst. Volgens de Kamerbrief van 23 juni 2026 over negatief beoordeelde fiscale regelingen zijn van 124 geëvalueerde regelingen er 55 negatief beoordeeld, met een budgettair belang van ongeveer 90 miljard euro. Een eigen optelling van de bijlage komt uit op 89,5 miljard euro. dp:1140 src:1158
Negatief betekent niet nutteloos. Een regeling telt als negatief beoordeeld als die op ten minste één criterium onvoldoende scoort, zoals doeltreffendheid, doelmatigheid, uitvoerbaarheid of complexiteit. src:1158
De arbeidskorting is de grootste post. Met 38,1 miljard euro is de arbeidskorting 43 procent van het totaal. Zonder de arbeidskorting resteert ongeveer 51,4 miljard euro. dp:1141 Dat is opvallend, omdat Dassen het geld juist niet bij werkenden wil halen, terwijl de arbeidskorting een belastingkorting voor werkenden is.
Andere grote posten. De hypotheekrenteaftrek met 11,3 miljard, het verlaagde btw-tarief op voedingsmiddelen met 10,5 miljard, de degressie en de belastingvermindering in de energiebelasting met samen ruim 12,5 miljard, het lage vpb-tarief met 3,0 miljard en de landbouwvrijstelling met 1,4 miljard euro, alle bedragen voor 2026. src:1158 De landbouwvrijstelling is in de evaluatie op onderbouwing, doeltreffendheid en doelmatigheid negatief beoordeeld. src:317
Geen fossiele subsidies als aparte categorie. De 90 miljard is een selectie uit de fiscale regelingen. Fossiele voordelen worden apart geteld, in de Miljoenennota 2027 op 29,6 miljard euro voor 2026 volgens de inventarisatiebenadering. dp:472 src:347 Die twee bedragen overlappen deels, bijvoorbeeld bij de energiebelasting, en kunnen dus niet worden opgeteld.
Budgettair belang is geen opbrengst. Het budgettair belang is de belasting die de overheid misloopt, zonder rekening te houden met gedragseffecten. Afschaffen levert dus minder op. src:317
De 35 miljard. Het ambtelijk rapport uit 2025 berekent dat de meest vergaande opties samen 35,2 miljard euro per jaar opleveren, gematigde opties 12,5 miljard. dp:1142 src:1157 Ruim 15,9 miljard daarvan komt uit het gelijktrekken van de btw-tarieven en 9,3 miljard uit het afbouwen van de hypotheekrenteaftrek. In het rapport is de opbrengst bedoeld voor lagere belastingtarieven, niet voor nieuwe uitgaven. src:1157 Rekenkamer en Raad van State verwijzen naar dit bedrag, maar noemen het een bovengrens.
Wat het kabinet doet. In het Belastingplan 2027 worden negen negatief geëvalueerde regelingen afgeschaft of aangepast, samen goed voor grofweg 1,1 miljard euro. dp:1143 De Raad van State vindt onvoldoende onderbouwd waarom grotere regelingen blijven bestaan, en waarschuwt dat vooral regelingen met een zwakkere lobby sneuvelen. src:1161
Voorbeelden. Het bedrag van ruim 100 miljoen euro voor de oldtimervrijstelling is in de database van Burgerplatform niet geverifieerd. Volgens het CBS werd in 2024 23,3 miljard euro aan hypotheekrente afgetrokken; dat is de aftrekpost, niet het belastingvoordeel. dp:463 De bewering dat Nederland als enige land in Europa meer belastingvoordeel aan huiseigenaren geeft dan het int, is niet gecontroleerd.

Oordeel: de 90 miljard en de 35 miljard komen uit officiële stukken. Het beeld van 90 miljard aan achterbansubsidies klopt niet: bijna de helft is de arbeidskorting, en wat realistisch kan worden opgehaald ligt volgens dezelfde stukken tussen 12,5 en 35 miljard euro per jaar.

Duiding van Burgerplatform

Burgerplatform volgt de ondoelmatige fiscale regelingen al langer en beschreef in een reconstructie hoe opeenvolgende kabinetten ze lieten bestaan. De vraag is niet of er geld ligt, maar welke regeling welk doel nog dient. Een maatschappelijke kosten-batenanalyse per regeling kan laten zien wat afschaffen voor wie betekent. Een deel van de opbrengst kan via een Fonds Brede Welvaart worden ingezet voor investeringen met een aantoonbaar maatschappelijk rendement, naast lagere tarieven. Waarom zou een regeling die bij evaluatie op alle criteria negatief scoort nog een jaar langer bestaan?

Lees ook: Reconstructie: ondoelmatige fiscale regelingen niet aangepakt, Rekenkamer: schrappen van ondoelmatige belastingregelingen kan tot 35 miljard per jaar opleveren, Niet het geld ontbreekt, maar de keuzes