We hebben de technologie: Het uitfaseren van PFAS moet winstgevend worden
23-7-2026 Goed nieuws
De PFAS-crisis vormt een van de grootste milieu- en gezondheidsuitdagingen van deze tijd. Terwijl de Europese Unie werkt aan een algeheel verbod op deze hardnekkige 'forever chemicals', zoekt de industrie naar haalbare alternatieven. In een interview met ChemSec legt dr. Emil Damgaard-Møller (chemie-expert bij het Deens Technologisch Instituut) uit dat het uitfaseren van PFAS zelden een onmogelijk technisch probleem is. Het is bovenal een economische kwestie en een gebrek aan gestructureerde kennis.
Niet primair een technisch probleem
Volgens dr. Damgaard-Møller is het vervangen van PFAS in veel meer gevallen haalbaar dan vaak wordt aangenomen:
"Voor het overgrote deel van de PFAS-toepassingen is vervanging geen primair technisch probleem, maar een economische uitdaging en een gebrek aan kennis. Natuurlijk zijn er uitzonderingen waar vervanging momenteel zeer complex is, maar in mijn ervaring zijn die uitzonderingen eerder regel dan uitzondering."
De erfenis van 50 jaar PFAS-afhankelijkheid
PFAS zijn al meer dan vijftig jaar diep verweven in onze producten, processen en toeleveringsketens. Stoffen zoals fluorpolymeren boden ingenieurs een ongeëvenaarde 'veiligheidsmarge': wie PFAS voorschreef, wist zeker dat het onderdeel onder extreme omstandigheden bleef functioneren.
Veel bedrijven grijpen uit gewoonte of gemakzucht naar PFAS-gebaseerde materialen, niet omdat er daadwerkelijk geen alternatieven bestaan, maar omdat ze aannemen dat het de veiligste en goedkoopste optie is.
Innovatie in plaats van kopiëren
Wanneer bedrijven serieus investeren in de zoektocht naar alternatieven, blijkt substitutie vaak te leiden tot een béter product. Het gaat er namelijk niet om de oude PFAS-oplossing exact na te bootsen, maar om opnieuw te beoordelen wat het product écht moet doen.
-
CeramicSpeed: Het Deense bedrijf ontwikkelde een PTFE-vrij lager ter vervanging van hun oude PFAS-gebaseerde variant. Het resultaat? 30% minder wrijving, een langere levensduur en een versterkte marktpositie.
-
Deens Technologisch Instituut (DTI): Ontwikkelde een volledig PFAS-vrije impregneerspray voor textiel die zowel water- als olieafstotend is.
-
Overige sectoren: Er worden veelbelovende vorderingen gemaakt met PFAS-vrije alternatieven voor brandstofcellen, batterijbindmiddelen, kunstvaten en dynamische pakkingen.
De twee grootste barrières: Rendement en Kennis
Waarom verloopt de transitie dan toch niet snel genoeg? Damgaard-Møller ziet twee voorname obstakels:
-
De economische barrière: Voor veel bedrijven (met name MKB'ers) is het financiële risico van herontwerp lastig te verantwoorden zolang de markt geen duidelijk financieel voordeel biedt voor PFAS-vrije producten.
-
Kennisversnippering: Uit onderzoek van DTI blijkt dat meer dan 50% van de ondervraagde bedrijven weinig tot geen interne kennis heeft over chemische substitutie. Kennis over alternatieven zit versnipperd in duizenden patenten, wetenschappelijke artikelen en leveranciersdocumenten. Wanneer men zegt "er is geen alternatief", betekent dit vaak simpelweg "het alternatief is nog niet gevonden of zichtbaar gemaakt".
Mythen over 'onmisbaarheid' ontkracht
Een veelgehoord argument vanuit de industrie is dat fluorpolymeren onmisbaar zijn in medische apparatuur en implantaten. Wetenschappelijk onderzoek nuanceert dit sterk: bij buikwandmatjes (hernia meshes) is bijvoorbeeld meer dan 80% van de huidige producten gebaseerd op polypropyleen en polyester, en dus niet op PFAS. Met behulp van AI-toestellen kan de enorme hoeveelheid octrooien en onderzoeken nu efficiënt in kaart worden gebracht om dit soort mythen te ontzenuwen.
De oplossing: Maak het juiste doen winstgevend
Om de uitfasering van PFAS in een versnelling te brengen, moet er gebruik worden gemaakt van het leercurve-effect (vergelijkbaar met de ontwikkeling van lithium-ion batterijen). Naarmate de productie van alternatieven opschaalt, zakken de kosten, waardoor de vraag verder toeneemt.
Om deze innovatiecurve te versnellen zijn drie zaken noodzakelijk:
-
Duidelijke en strenge wetgeving die richting geeft aan de markt.
-
Voorspelbare tijdlijnen zodat bedrijven met vertrouwen kunnen investeren.
-
Gedeelde kennis- en testinfrastructuur om substitutiebewijs toegankelijk te maken.
Kernconclusie: Gewoonte en gemakzucht mogen niet langer worden verward met absolute noodzaak. Het uitfaseren van PFAS is technisch haalbaar — mits beleidsmakers en de markt het uitfaseren van PFAS de meest winstgevende optie maken.
Deel dit bericht
pageviews: 13
tinyurl:
link
