Wat er in de video wordt gezegd
Het Instagram-account van de podcast Upstream plaatste op 30 september een fragment uit een aflevering over ecologie in Cuba, met gasten Henry Hakamäki en Salvatore Engels-Di Mauro. De spreker zegt dat Cuba “hoge menselijke ontwikkeling heeft bereikt met een lage ecologische voetafdruk”. Volgens hem is dat waar degrowth om draait: “niet minder ontwikkeling, maar andere ontwikkeling”. Dat zou niet gebeurd zijn door de economie bewust te laten krimpen, maar door anders te produceren, behoeften voorop te zetten en te stoppen met geplande veroudering en verspilling: “produceren wat mensen nodig hebben, niet wat bedrijven willen verkopen”. Zijn conclusie is dat dit “alleen mogelijk is onder socialisme”.
Wat klopt, en wat niet
Er is een feitelijke basis. In het Living Planet Report van WWF uit 2006 was Cuba het enige land dat aan beide criteria voor duurzame ontwikkeling voldeed: een hoge menselijke ontwikkeling en een voetafdruk binnen wat de aarde per persoon aankan. Dat was wel op basis van cijfers uit 2003, die Cuba zelf aan de VN rapporteerde. Het Cuba van nu laat ook de keerzijde zien. Op 18 september viel het stroomnet opnieuw volledig uit, meldt Reuters. Oorzaken zijn brandstoftekorten, verouderde centrales en een Amerikaanse olieblokkade. Een kleine voetafdruk door schaarste is iets anders dan een kleine voetafdruk door keuze.
Duiding
Stop. Stop met bbp-groei als doel op zich. Economie is wat we voor elkaar doen, niet wat het bbp meet. Stop ook met regels die verspilling belonen. Volgens de Europese richtlijn voor het recht op reparatie moeten fabrikanten sinds 31 juli 2026 bepaalde producten, zoals wasmachines en smartphones, repareren, en wie voor reparatie kiest krijgt een jaar extra garantie. Dat is een begin, maar Nederland hoort bij de achttien landen die de Europese Commissie op 25 september een ingebrekestelling stuurde, omdat ze de volledige omzetting niet hadden gemeld. Tegelijk betaalt wie het meeste stroom verbruikt per kWh het minst belasting, zoals we zagen bij datacenters.
Bron. De video heeft gelijk dat de markt vooral maakt wat verkoopt en dat de politiek vaak kort vooruit kijkt. Maar het probleem is niet de keuze tussen kapitalisme en socialisme. Het probleem is verkokering. Elk ministerie bewaakt zijn eigen budget, terwijl de kosten van een besluit ergens anders neerslaan: in de zorg, bij de natuur of bij de volgende generatie. Wat niemand op de balans zet, telt niet mee.
Herstel. Lange termijn is geen monopolie van één systeem, het is een kwestie van goede besluitvorming. Weeg grote keuzes in een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) met gezondheid, natuur, bestaanszekerheid en toekomstige generaties erin. Leid via een Fonds Brede Welvaart de geldstromen om, zodat wie investeert in minder verspilling of betere gezondheid ook de baten terugziet die nu bij een ander ministerie terechtkomen. Zo wordt welvaart zonder groeidwang een democratische keuze in plaats van het gevolg van tekorten. Dat is het idee achter Truetopia: een toekomst die we met kennis en samen ontwerpen, geen blauwdruk die iemand ons oplegt.
Aanleiding: Upstream (@upstreampodcast) op Instagram (30-09-2026), fragment uit de Patreon-aflevering ‘Cuba Pt. 11: Actually Existing Ecology’; citaten vertaald uit het Engels. Bronnen: WWF, Living Planet Report 2006; Reuters (18-09-2026); Europese Commissie, Q&A richtlijn (EU) 2024/1799 recht op reparatie; Right to Repair Europe (update 28-09-2026).
Video: Upstream (@upstreampodcast).
