Rusland-Ukraine conflict
Het conflict tussen Rusland en het Westen laat zich niet oplossen zonder de historie van het conflict te kennen en te snappen wat het Russische regime drijft.
-
131967 keer bekeken - Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd
Probleem, grondoorzaak en impact
Kosten en baten van oorlog(svoorbereiding) versus diplomatie (Rusland-Europa)
Nederland verhoogt de defensie-uitgaven van EUR 27,7 mld (2,02% bbp) in 2026 naar 3,5% bbp vanaf 2035: structureel EUR 19,3 mld per jaar extra (CPB/PBL/SCP). De NAVO motiveert dit met de langetermijndreiging van Rusland, dat in 2025 naar schatting 7,5% van zijn bbp aan defensie besteedde. Het CPB schat de economische multiplier voor Nederland dicht bij nul; de planbureaus zien verdringing, risico op onderuitputting en prijsopdrijving, druk op personeel (minimaal 122.000 mensen) en ruimte, en ombuigingen op zorg, sociale zekerheid en ontwikkelingssamenwerking in hetzelfde pakket. Tegelijk ontbreekt een Europese diplomatieke strategie voor oorlog en vrede met Rusland (Clingendael, AIV). De oorlog in Oekraine kostte tot eind 2025 USD 195 mld aan directe schade en USD 667 mld aan verliezen (RDNA5).
(1) Sturen op een inputnorm (percentage bbp) in plaats van op benodigde capaciteit en doelmatigheid; het kabinet wil de norm wettelijk verankeren. (2) Een veiligheidsdilemma: wederzijdse bewapening vergroot kosten en escalatierisico, terwijl wapenbeheersing en vertrouwenwekkende maatregelen grotendeels stilliggen. (3) Europa laat het diplomatieke initiatief aan Oekraine, de VS en Rusland (Clingendael 2026); onderhandelings- en verificatie-infrastructuur is onderontwikkeld. (4) Beperkte transparantie over besteding en fiscale onzichtbaarheid van militaire emissies en brandstofvrijstellingen (analysis 32). Rusland is en blijft de agressor; afschrikking is volgens NAVO, AIV en Clingendael een voorwaarde voor geloofwaardige diplomatie.
Klimaatkosten en fiscale prikkel van militarisering
De klimaatkosten van militarisering (oorlogvoering, wapenproductie en defensie-operaties) worden structureel onderschat en zijn tegelijk fiscaal bevoordeeld ten opzichte van civiele economische activiteit - terwijl de defensiesector zelf 2 tot 3 keer emissie-intensiever is dan de economie als geheel (ABN AMRO). Wereldwijd zijn krijgsmachten samen goed voor ca. 5,5% van de mondiale broeikasgasuitstoot (CEOBS/SGR) - groter dan Rusland als land. Voor de oorlog in Oekraine alleen al is over 4 jaar 311,4 Mt CO2e gemeten, met wederopbouw (23%) bijna net zo groot als de directe oorlogvoering zelf (37%).
Een dubbele institutionele blinde vlek. (1) Rapportage: na Amerikaanse druk sloot het Kyoto-protocol (1997) militaire uitstoot uit van verplichte UNFCCC-rapportage; het Parijsakkoord (2015) maakte rapportage vrijwillig in plaats van verplicht, waardoor geen enkel land nu verplicht is zijn militaire uitstoot te melden (militaryemissions.org/CEOBS). (2) Belasting: EU/NAVO-status-of-forces-afspraken geven strijdkrachten in CSDP-verband btw- en accijnsvrijstelling op brandstof (lopend EU-wetgevingstraject), en EU-ETS-luchtvaartregels zonderen staats- en militaire vluchten uit van emissiehandel. Beide zijn historisch ontstaan uit veiligheids- resp. bondgenootschapsoverwegingen, niet als klimaatbeleid - maar functioneren er vandaag wel als zodanig: een euro in wapenproductie ontsnapt zowel aan meting als aan beprijzing van zijn CO2-voetafdruk, een euro in civiele productie niet.
Klimaatkosten van wederopbouw en sloop na conflict
Wederopbouw na oorlogsverwoesting veroorzaakt bijna evenveel uitstoot als de directe oorlogvoering zelf: in Oekraine is wederopbouw goed voor 23% (73,3 Mt CO2e over 4 jaar) van de totale oorlogsgerelateerde uitstoot, tegenover 37% (114,1 Mt) voor de oorlogvoering zelf (Initiative on GHG Accounting of War). Oekraine's geschatte totale wederopbouwbehoefte bedraagt USD 411-750 mld (Wereldbank/EU/Oekraine RDNA-schatting, via IISD) - een bouwgolf die bij als-was-herbouw (staal, beton, fossiele verwarming) een grote extra klimaatpost toevoegt bovenop de oorlog zelf.
Wederopbouw vindt onder grote tijdsdruk en met nadruk op snelheid/kosten plaats, niet op duurzaamheid. Internationale wederopbouwfinanciering (EU, Wereldbank, bilaterale steun) stelt doorgaans geen verplichte lage-CO2 of circulaire bouwstandaarden als voorwaarde, waardoor conventionele, emissie-intensieve herbouw (in plaats van bijvoorbeeld hernieuwbare energie, energiezuinige gebouwen en circulaire bouwmaterialen) de facto de default is.
Kosten en baten van oorlog(svoorbereiding) versus diplomatie (Rusland-Europa)
Nederland verhoogt de defensie-uitgaven van EUR 27,7 mld (2,02% bbp) in 2026 naar 3,5% bbp vanaf 2035: structureel EUR 19,3 mld per jaar extra (CPB/PBL/SCP). De NAVO motiveert dit met de langetermijndreiging van Rusland, dat in 2025 naar schatting 7,5% van zijn bbp aan defensie besteedde. Het CPB schat de economische multiplier voor Nederland dicht bij nul; de planbureaus zien verdringing, risico op onderuitputting en prijsopdrijving, druk op personeel (minimaal 122.000 mensen) en ruimte, en ombuigingen op zorg, sociale zekerheid en ontwikkelingssamenwerking in hetzelfde pakket. Tegelijk ontbreekt een Europese diplomatieke strategie voor oorlog en vrede met Rusland (Clingendael, AIV). De oorlog in Oekraine kostte tot eind 2025 USD 195 mld aan directe schade en USD 667 mld aan verliezen (RDNA5).
(1) Sturen op een inputnorm (percentage bbp) in plaats van op benodigde capaciteit en doelmatigheid; het kabinet wil de norm wettelijk verankeren. (2) Een veiligheidsdilemma: wederzijdse bewapening vergroot kosten en escalatierisico, terwijl wapenbeheersing en vertrouwenwekkende maatregelen grotendeels stilliggen. (3) Europa laat het diplomatieke initiatief aan Oekraine, de VS en Rusland (Clingendael 2026); onderhandelings- en verificatie-infrastructuur is onderontwikkeld. (4) Beperkte transparantie over besteding en fiscale onzichtbaarheid van militaire emissies en brandstofvrijstellingen (analysis 32). Rusland is en blijft de agressor; afschrikking is volgens NAVO, AIV en Clingendael een voorwaarde voor geloofwaardige diplomatie.
Klimaatkosten en fiscale prikkel van militarisering
De klimaatkosten van militarisering (oorlogvoering, wapenproductie en defensie-operaties) worden structureel onderschat en zijn tegelijk fiscaal bevoordeeld ten opzichte van civiele economische activiteit - terwijl de defensiesector zelf 2 tot 3 keer emissie-intensiever is dan de economie als geheel (ABN AMRO). Wereldwijd zijn krijgsmachten samen goed voor ca. 5,5% van de mondiale broeikasgasuitstoot (CEOBS/SGR) - groter dan Rusland als land. Voor de oorlog in Oekraine alleen al is over 4 jaar 311,4 Mt CO2e gemeten, met wederopbouw (23%) bijna net zo groot als de directe oorlogvoering zelf (37%).
Een dubbele institutionele blinde vlek. (1) Rapportage: na Amerikaanse druk sloot het Kyoto-protocol (1997) militaire uitstoot uit van verplichte UNFCCC-rapportage; het Parijsakkoord (2015) maakte rapportage vrijwillig in plaats van verplicht, waardoor geen enkel land nu verplicht is zijn militaire uitstoot te melden (militaryemissions.org/CEOBS). (2) Belasting: EU/NAVO-status-of-forces-afspraken geven strijdkrachten in CSDP-verband btw- en accijnsvrijstelling op brandstof (lopend EU-wetgevingstraject), en EU-ETS-luchtvaartregels zonderen staats- en militaire vluchten uit van emissiehandel. Beide zijn historisch ontstaan uit veiligheids- resp. bondgenootschapsoverwegingen, niet als klimaatbeleid - maar functioneren er vandaag wel als zodanig: een euro in wapenproductie ontsnapt zowel aan meting als aan beprijzing van zijn CO2-voetafdruk, een euro in civiele productie niet.
Klimaatkosten van wederopbouw en sloop na conflict
Wederopbouw na oorlogsverwoesting veroorzaakt bijna evenveel uitstoot als de directe oorlogvoering zelf: in Oekraine is wederopbouw goed voor 23% (73,3 Mt CO2e over 4 jaar) van de totale oorlogsgerelateerde uitstoot, tegenover 37% (114,1 Mt) voor de oorlogvoering zelf (Initiative on GHG Accounting of War). Oekraine's geschatte totale wederopbouwbehoefte bedraagt USD 411-750 mld (Wereldbank/EU/Oekraine RDNA-schatting, via IISD) - een bouwgolf die bij als-was-herbouw (staal, beton, fossiele verwarming) een grote extra klimaatpost toevoegt bovenop de oorlog zelf.
Wederopbouw vindt onder grote tijdsdruk en met nadruk op snelheid/kosten plaats, niet op duurzaamheid. Internationale wederopbouwfinanciering (EU, Wereldbank, bilaterale steun) stelt doorgaans geen verplichte lage-CO2 of circulaire bouwstandaarden als voorwaarde, waardoor conventionele, emissie-intensieve herbouw (in plaats van bijvoorbeeld hernieuwbare energie, energiezuinige gebouwen en circulaire bouwmaterialen) de facto de default is.
Kosten en baten van oorlog(svoorbereiding) versus diplomatie (Rusland-Europa)
Nederland verhoogt de defensie-uitgaven van EUR 27,7 mld (2,02% bbp) in 2026 naar 3,5% bbp vanaf 2035: structureel EUR 19,3 mld per jaar extra (CPB/PBL/SCP). De NAVO motiveert dit met de langetermijndreiging van Rusland, dat in 2025 naar schatting 7,5% van zijn bbp aan defensie besteedde. Het CPB schat de economische multiplier voor Nederland dicht bij nul; de planbureaus zien verdringing, risico op onderuitputting en prijsopdrijving, druk op personeel (minimaal 122.000 mensen) en ruimte, en ombuigingen op zorg, sociale zekerheid en ontwikkelingssamenwerking in hetzelfde pakket. Tegelijk ontbreekt een Europese diplomatieke strategie voor oorlog en vrede met Rusland (Clingendael, AIV). De oorlog in Oekraine kostte tot eind 2025 USD 195 mld aan directe schade en USD 667 mld aan verliezen (RDNA5).
(1) Sturen op een inputnorm (percentage bbp) in plaats van op benodigde capaciteit en doelmatigheid; het kabinet wil de norm wettelijk verankeren. (2) Een veiligheidsdilemma: wederzijdse bewapening vergroot kosten en escalatierisico, terwijl wapenbeheersing en vertrouwenwekkende maatregelen grotendeels stilliggen. (3) Europa laat het diplomatieke initiatief aan Oekraine, de VS en Rusland (Clingendael 2026); onderhandelings- en verificatie-infrastructuur is onderontwikkeld. (4) Beperkte transparantie over besteding en fiscale onzichtbaarheid van militaire emissies en brandstofvrijstellingen (analysis 32). Rusland is en blijft de agressor; afschrikking is volgens NAVO, AIV en Clingendael een voorwaarde voor geloofwaardige diplomatie.
Klimaatkosten en fiscale prikkel van militarisering
De klimaatkosten van militarisering (oorlogvoering, wapenproductie en defensie-operaties) worden structureel onderschat en zijn tegelijk fiscaal bevoordeeld ten opzichte van civiele economische activiteit - terwijl de defensiesector zelf 2 tot 3 keer emissie-intensiever is dan de economie als geheel (ABN AMRO). Wereldwijd zijn krijgsmachten samen goed voor ca. 5,5% van de mondiale broeikasgasuitstoot (CEOBS/SGR) - groter dan Rusland als land. Voor de oorlog in Oekraine alleen al is over 4 jaar 311,4 Mt CO2e gemeten, met wederopbouw (23%) bijna net zo groot als de directe oorlogvoering zelf (37%).
Een dubbele institutionele blinde vlek. (1) Rapportage: na Amerikaanse druk sloot het Kyoto-protocol (1997) militaire uitstoot uit van verplichte UNFCCC-rapportage; het Parijsakkoord (2015) maakte rapportage vrijwillig in plaats van verplicht, waardoor geen enkel land nu verplicht is zijn militaire uitstoot te melden (militaryemissions.org/CEOBS). (2) Belasting: EU/NAVO-status-of-forces-afspraken geven strijdkrachten in CSDP-verband btw- en accijnsvrijstelling op brandstof (lopend EU-wetgevingstraject), en EU-ETS-luchtvaartregels zonderen staats- en militaire vluchten uit van emissiehandel. Beide zijn historisch ontstaan uit veiligheids- resp. bondgenootschapsoverwegingen, niet als klimaatbeleid - maar functioneren er vandaag wel als zodanig: een euro in wapenproductie ontsnapt zowel aan meting als aan beprijzing van zijn CO2-voetafdruk, een euro in civiele productie niet.
Klimaatkosten van wederopbouw en sloop na conflict
Wederopbouw na oorlogsverwoesting veroorzaakt bijna evenveel uitstoot als de directe oorlogvoering zelf: in Oekraine is wederopbouw goed voor 23% (73,3 Mt CO2e over 4 jaar) van de totale oorlogsgerelateerde uitstoot, tegenover 37% (114,1 Mt) voor de oorlogvoering zelf (Initiative on GHG Accounting of War). Oekraine's geschatte totale wederopbouwbehoefte bedraagt USD 411-750 mld (Wereldbank/EU/Oekraine RDNA-schatting, via IISD) - een bouwgolf die bij als-was-herbouw (staal, beton, fossiele verwarming) een grote extra klimaatpost toevoegt bovenop de oorlog zelf.
Wederopbouw vindt onder grote tijdsdruk en met nadruk op snelheid/kosten plaats, niet op duurzaamheid. Internationale wederopbouwfinanciering (EU, Wereldbank, bilaterale steun) stelt doorgaans geen verplichte lage-CO2 of circulaire bouwstandaarden als voorwaarde, waardoor conventionele, emissie-intensieve herbouw (in plaats van bijvoorbeeld hernieuwbare energie, energiezuinige gebouwen en circulaire bouwmaterialen) de facto de default is.
Het dossier
Elke oorlog begint met de voorbereiding daarop en eindigt aan de onderhandelingstafel.
De secretaris van de NAVO bereid ons voor op een aanstaande militaire confrontatie met Rusland. Om dit te onderbouwen wordt gemeld dat Rusland meer wapens produceert dan nodig voor het conflict in Ukraine en dat er sprake is van de aanleg van spoorrails bij de grens met Finland.
Zonder rekening te houden met de VS geven de Europese NAVO (dus exclusief de VS) partners evenveel uit aan defensie als Rusland, gecorrigeerd voor verschil in prijspeil (PPP).
| Indicator (Schatting 2025) | Europese NAVO-leden | Rusland (Oorlogseconomie) |
| Nominale uitgaven | ~$476 - $500 miljard | ~$145 miljard |
| Uitgaven in PPP | ~$480 - $510 miljard | ~$462 miljard |
| Percentage van het BBP | ~2,0% - 2,2% | ~8% - 9% |
Doordat het nationaal inkomen van de EU-landen vele malen hoger is dan dat van Rusland, heeft de oorlog een veel grotere impact op de Russische samenleving en is dat land ook gevoeliger voor economische sancties.
Rusland is qua nationaal inkomen vergelijkbaar met de Benelux. Economisch is het geen grootmacht meer. In tegenstelling tot de oude Sovject Unie. Een groot deel van de Russische economie (40%) bestaat uit de wapenindustrie.
De Ukraine heeft tot nu toe ca. 180 miljard aan militaire steun ontvangen. Rusland heeft echter 300 miljard aan steun ontvangen doordat haar buurlanden nog afhankelijk zijn van de gas- en olieleveringen van Rusland.
Daden
4 jaar oorlog ‘full scale attack on Ukrain’ van volledige Russische leger, 20% van grondgebied duurzaam bezet. Rusland lijdt serieuze verliezen (ca 1000 manschappen per dag) en de inflatie is zeer hoog.
Eenzelfde soort aanval op eNAVO grondgebied is niet waarschijnlijk gezien dan art. 5 in werking treedt en de NAVO landen gezamenlijk zullen optreden.
Woorden
Russische legerstaf weet waarover NAVO beschikt. Veel meer militairen en wapentuig dan Rusland. Russische regeringsleiders en vertegenwoordigers van regering en legerleiding zeggen allen hetzelfde: het gaat om Russiche minderheden en het garanderen van een neutrale status van Ukraine.
Niet van plan om aanval te doen op NAVO lidstaat.
Nu is duidelijk dat de woorden van Russische leiding niet moeten worden geloofd. Het oplijnen van de NAVO strijdkrachten tot een goed samenwerkend geheel is altijd zinvol. Er is veel te bereiken door manschappen en technologie goed op elkaar af te stemmen. Maar daarvoor zijn geen tientallen miljarden nodig.
Geen bewijs voor kwaadwillende intenties
NAVO leiding benadrukt nu de hybride oorlogvoering. Spionageschepen, drone aanvallen. Maar van de gemelde drone incidenten is geen flinter bewijs voor betrokkenheid van Rusland. Herroeping vindt niet plaats, wel de observatie melden maar als later blijkt dat het politiehelikopters waren of prive dronevliegers dan wordt dat niet vermeld. Spionage is vorm van hybride oorlogvoeren en van alle tijden.
Financieel
Nederland geeft jaarlijks 22 miljard uit aan defensie, 50% is salaris en andere munitie en materieel. Dit bedrag komt overeen met 2% van het BBP.
- 3.5% = 35-37 miljard per jaar
- 5% = 50-55 miljard per jaar per jaar
Daarmee een van grootste posten op begroting Op basis van niet reeel dreigingsgevaar
Herbewapening suggereert dat we niets hebben. Dat is niet waar. De Defensievergelijker van NOS laat zien wat NAVO en Rusland: Eruopese lidstaten hebben.
Nu beschikken we al over 140% meer manschappen en wapentuig dan waar Rusland over beschikt (2.5 keer zoveel).
Aan beide zijden worden grote verliezen geleden.
Rusland is nu voor 40% een oorlogseconomie. De burgereconomie leidt onder het conflict, mede door een sterke inflatie. Voor Rusland is dit niet vol te houden, zeker niet als het Westen de sancties aanscherpt.
Rusland heeft een nationaal inkomen dat niet veel groter is dan dat van de Benelux of Italië. Een groot deel van deze inkomsten komt van de export van olie en gas.
Voor de oorlogstaal van Mark Rutte ('een militair conflict is aanstaande') is geen onderbouwing. Rusland verliest elke maand tienduizenden manschappen, die niet meer productief kunnen zijn in de burgereconomie. Er zijn velen gewond en verminkt geraakt. Deze mensen hebben zorg nodig. Dat trekt arbeidskrachten weg van de productieve sectoren.
The Wolfowitz Doctrine (adopted by George Bush Jr.) deemed the US as the world’s only remaining superpower and proclaimed its main objective to be retaining that status. Its first objective was “to prevent the re-emergence of a new rival, either on the territory of the former Soviet Union or elsewhere that poses a threat on the order of that posed formerly by the Soviet Union.”
Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel
We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.
-
Stoppen
Voorkom dat het probleem groter wordt.
- Verplichte CO2-rapportage en schaduwprijs voor defensie-uitgavenNederland hanteert een schaduwprijs op CO2 bij de eigen defensiebegroting en -aanbestedingen, en pleit in EU/NAVO-verband voor een verplichte in plaats van vrijwillige rapportageplicht voor militaire broeikasgasuitstoot en voor het sluiten van de accijns- en ETS-vrijstellingen voor militaire brandstof.
- Dienmodel en opkomstplicht: vijf democratische en rechtenwaarborgen (richting besloten, uitwerking CONCEPT)BESLOTEN (Harmen Bos 28-9-2026, Action 241): Dienmodel alleen met (1) burgerraadpleging voor invoering; (2) recht op gewetensbezwaar; (3) geen gevangenisstraf voor weigeraars; (4) openbare, gelijke selectiecriteria; (5) steun Europese Veiligheidsraad alleen met vredesagenda. Uitwerking CONCEPT (Actions 240 en 255).
- CONCEPT Stop: herijk de 3,5%/5%-inputnorm naar capaciteitsgebaseerde en doelmatige defensieplanning [1 STOP]CONCEPT - stopmaatregel 1 (RuleId 10). Bestaand beleid dat het probleem kan vergroten: sturen op een bbp-percentage (NAVO 2025: 3,5% kerndefensie + tot 1,5% weerbaarheid) in plaats van op benodigde capaciteit. Platform: geen wettelijke verankering van een %-norm; Nederland zet bij de NAVO-herziening in 2029 in op capaciteitsdoelen (NATO Capability Targets) met doelmatigheidstoets. Doel is niet minder afschrikking, maar stoppen met uitgeven om een percentage te halen.
- CONCEPT Bron: Europese vredes- en onderhandelingsinfrastructuur - afdwingbare garanties, OVSE-verificatie en langetermijnstrategie Rusland [2 BRON]CONCEPT - bronmaatregel 1 (RuleId 10). Nederland zet in EU-verband in op een eigen Europese diplomatieke strategie voor oorlog en vrede met Rusland: voorbereiding van een bestand met afdwingbare veiligheidsgaranties voor Oekraine, monitoring en verificatie bij de OVSE, scenarioplanning voor escalatiebeheersing en een langetermijnstrategie voor de omgang met Rusland. Diplomatie naast afschrikking, niet in plaats daarvan.
- CONCEPT Bron: wapenbeheersing, vertrouwenwekkende maatregelen en militaire risicobeheersing naast afschrikking [3 BRON]CONCEPT - bronmaatregel 2 (RuleId 10). Het groeiende veiligheidsdilemma (wederzijdse bewapening die weer tot meer bewapening leidt) is een bron van zowel de kosten als het escalatierisico. Nederland bepleit in EU-, NAVO- en OVSE-verband gesprekken over conventionele wapenbeheersing, vertrouwenwekkende maatregelen en militaire risicobeheersing (incidentpreventie, communicatielijnen, transparantie over oefeningen), vanuit een geloofwaardige defensie.
Voorstellen
Nog geen voorstel in deze stap. Doe een voorstel
-
Bij de bron
Neem de oorzaak weg.
- Groene wederopbouw: lage-CO2 bouwstandaarden als voorwaarde bij wederopbouwfinancieringNederland en de EU stellen verplichte lage-CO2 en circulaire bouwstandaarden (hernieuwbare energie, energiezuinige gebouwen, circulaire materialen) als voorwaarde bij financiering van post-conflict wederopbouw, in plaats van als-was-herbouw impliciet te faciliteren.
- CONCEPT Herstel: doelmatigheid en transparantie van extra defensie-uitgaven - jaarlijkse brede-welvaartstoets en openbare uitsplitsing [4 HERSTEL]CONCEPT - herstelmaatregel (RuleId 10), na stop en bron. Zolang de defensie-uitgaven stijgen, beperkt Nederland de schade voor de brede welvaart: jaarlijkse openbare uitsplitsing per jaar en onderdeel, rapportage over onderuitputting, invoeraandeel, prijsontwikkeling, CO2 (koppeling policy 114) en verdringing, getoetst door planbureaus en Algemene Rekenkamer. Geld dat niet doelmatig besteed kan worden, valt vrij in plaats van te worden doorgeschoven.
Voorstellen
Nog geen voorstel in deze stap. Doe een voorstel
-
Herstellen
Repareer de schade en pas je aan.
- Publieke Medicijnproductie en InkoopHet oprichten van een publiek farmaceutisch bedrijf voor de productie van essentiële medicijnen en een centraal inkoopsysteem zonder winstoogmerk.
Voorstellen
Nog geen voorstel in deze stap. Doe een voorstel
Uitgewerkte oplossingen
Wat kost het, wat levert het op?
MKBA
https://burgerplatform.nl/analysis/60Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.
