Dossier Sociaal

Migratie

Migratie bepaalt vrijwel de hele bevolkingsgroei: in 2025 kwamen er per saldo zo'n 94.000 mensen bij, terwijl er meer mensen overleden dan werden geboren. Zonder nieuw beleid groeit Nederland naar 19,6 miljoen inwoners in 2050, met druk op woningen, zorg en ruimte. Asiel, studie, arbeid en gezin hebben elk eigen oorzaken, en een economisch model dat leunt op goedkope, flexibele arbeid trekt migratie aan. Burgerplatform wil eerst prikkels weghalen die dat model in stand houden, zoals het doorlenen van uitzendkrachten en sectorale belastingvoordelen, met asiel binnen het Europese kader.

Bekijk de maatregelen Doe mee

5557 keer bekeken
Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd

Analyse

Probleem, grondoorzaak en impact

Analyse dossier

Migratie per stroom en bevolkingsgroei 2050: je krijgt de migratie die bij je economisch beleid hoort

Migratie bepaalt vrijwel de hele bevolkingsgroei: 2025 migratiesaldo ~94k, natuurlijke aanwas -7k (dp 340). Beleidsarm naar 19,6 mln inwoners in 2050 (dp 349), met druk op woningen, ruimte, drinkwater, stroomnet, zorg en onderwijs. Het debat behandelt migratie als een stroom, terwijl asiel, studie, arbeid (EU en niet-EU) en gezin andere oorzaken, verblijfsduur en beleidsknoppen hebben.

Grondoorzaak

Het economisch model leunt op goedkope, flexibele (vooral EU-)arbeid in distributie, voedingsindustrie (o.a. vlees), land- en tuinbouw en bouw: private baten, publieke lasten (SDO p.365, Roemer, SER). Bestaand beleid jaagt dit aan: sectorale fiscale subsidies (btw sierteelt, BOR), behoudend-permissief ruimtelijk beleid voor distributie en beperkte beprijzing van externe effecten (IBO p.80), en fiscale/toelatingsregelingen voor kennismigranten (expatregeling, looncriterium). Daarnaast internationalisering hoger onderwijs en verdragsgebonden asiel/gezin. Sturing gebeurt grotendeels indirect en zonder integraal kader (SDO p.364-365).

Financieel lek

€ M

minimale jaarlijkse derving

Sociale schade

8 /10

Complexiteit

9 /10

Escalatierisico

7 /10

Bronnen bij deze analyse

Asielverzoeken; nationaliteit, vanaf 1975 (StatLine 80059ned)onlineCentraal Bureau voor de Statistiek (CBS), o.b.v. IND 2026
Asylum Trends december 2025 (hoofdrapport)document onlineIND Business Information Centre 2026
Bevolkingsontwikkeling 2025 (StatLine 85524NED / nieuwsbericht bevolkingsgroei 2025)onlineCBS 2026
Cijfers opvang vluchtelingen uit Oekraine in NederlandonlineRijksoverheid (Ministerie van Justitie en Veiligheid / Asiel en Migratie) 2026
Evaluatie van de Nederlandse bilaterale migratiepartnerschappen (2022-2025)onlineIOB (Directie Internationaal Onderzoek en Beleidsevaluatie, BZ) 2026
Global Trends: Forced Displacement in 2025document onlineUNHCR 2026
In beweging komen. Over de invloed van klimaatverandering op migratie en wat dit betekent voor Nederland (signalering 002)onlineWetenschappelijke Klimaatraad (WKR) en Adviesraad Migratie 2026
Minder immigratie in 2025, vooral minder asiel- en kennismigrantenonlineCBS 2026
OVERVIEW: The True Costs of the Post-9/11 Wars (factsheet) en Human CostsonlineCosts of War Project (Watson Institute, Brown University); directe doden o.b.v. Neta Crawford (2023) 'Blood and Treasure' en Crawford & Lutz (2021) 2026
Wet internationalisering in balans (36.555) - stand van zakenonlineEerste Kamer der Staten-Generaal 2026
Arbeidsmigratie naar waarde (briefadvies)document onlineSociaal-Economische Raad (SER) 2025
Begroting LVVN 2026: herinvoering rode diesel geschrapt, 146 mln structureel naar boeren en tuindersonlineRijksoverheid (Ministerie van LVVN) 2025
Debat over controversieel onderzoek naar kosten migratieonlineSociale Vraagstukken (verslag WRR-bijeenkomst) 2025
Het Nederlandse exportcontrolebeleid in 2024 (jaarrapportage militaire, dual-use en foltergoederen)document onlineStaatssecretaris Buitenlandse Handel / Minister van Buitenlandse Zaken 2025
Hoge Raad 3 oktober 2025, ECLI:NL:HR:2025:1435 (Staat/Oxfam Novib c.s., F-35-onderdelen Israel)document onlineHoge Raad der Nederlanden 2025
IBO Arbeidsmigratie: Wat werkt voor de toekomst (rapport + fichebundel)document onlineInterdepartementaal Beleidsonderzoek (Ministerie van Financien / SZW) 2025
Kamerbrief aanpassing kennismigrantenregeling (Kamerstuk 29861, nr. 163)onlineKabinet (Tweede Kamer, Kamerstuk 29861 nr. 163) 2025
Kamerbrief opvolging uitspraak Hoge Raad F-35-onderdelen (Kamerstuk 22054, nr. 469)onlineStaatssecretaris en Minister van Buitenlandse Zaken 2025
Kernprognose 2025-2070 (StatLine 86244NED)onlineCBS 2025
Gematigde groei. Rapport Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050document onlineStaatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050 (vz. R. van Zwol; plv. vz. M. Sie Dhian Ho) 2024
Kunde, kosten en keuzes. Evaluatie 30%-regeling, ETK-regeling en partiele buitenlandse belastingplicht 2016-2022onlineSEO Economisch Onderzoek i.o.v. Ministerie van Financien (+ Aanhangsel Handelingen TK 2024-2025 nr. 1773) 2024
Een ongemakkelijke realiteit (Inconvenient realities): Evaluatie Nederlandse bijdrage aan stabiliteit, veiligheid en rechtsorde in fragiele contexten 2015-2022document onlineIOB (Directie Internationaal Onderzoek en Beleidsevaluatie, BZ) 2023
How Death Outlives War: The Reverberating Impact of the Post-9/11 Wars on Human HealthonlineStephanie Savell, Costs of War Project (Watson Institute, Brown University) 2023
Invloed asielbeleid op migratie naar Nederland (WODC-rapport 3386)document onlineVerwey-Jonker Instituut i.o.v. WODC 2023
Creating Refugees: Displacement Caused by the United States' Post-9/11 Wars (2020) en Update (19-8-2021)onlineDavid Vine, Cala Coffman, Katalina Khoury, Madison Lovasz, Helen Bush, Rachael Leduc, Jennifer Walkup (American University / Costs of War Project, Brown University) 2021
Grenzeloze verzorgingsstaat. De gevolgen van immigratie voor de overheidsfinancienonlineJ.H. van de Beek, H. Roodenburg, J. Hartog, G.W. Kreffer 2021
Geen tweederangsburgers. Aanbevelingen Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigrantendocument onlineAanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (E. Roemer) 2020
Samenleven in verscheidenheid. Beleid voor de migratiesamenleving (rapport 103)document onlineWetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) 2020
De economische effecten van internationalisering in het hoger onderwijs en mbo (CPB Notitie)onlineCentraal Planbureau (CPB) 2019
Development and migration: policy implications (IOB-studie nr. 427, literatuurstudie)document onlineIOB (Directie Internationaal Onderzoek en Beleidsevaluatie, BZ) 2018
Pathways for Peace: Inclusive Approaches to Preventing Violent Conflict (Executive Summary)onlineUnited Nations en World Bank Group (gezamenlijke studie); kosten-batenanalyse Mueller (2017) 2018
Measuring Peacebuilding Cost-Effectivenessdocument onlineInstitute for Economics and Peace (IEP), Sydney 2017
Rapport Commissie van onderzoek besluitvorming Irak (Commissie-Davids)onlineCommissie-Davids i.o.v. kabinet 2010
Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB (controle op uitvoer militaire technologie en goederen), gewijzigd 2019onlineRaad van de Europese Unie 2008
Immigration and the Dutch economy (Special Publication 47)document onlineCPB (H. Roodenburg, R. Euwals, H. ter Rele) 2003

Datapunten bij deze analyse

348 mln inwoners 2050 Bevolking 2050 per migratiesaldo: 16,6 (-20k) tot 22,8 mln (150k)bron
349 mln inwoners 2050 CBS Kernprognose 2025: 19,64 mln in 2050 (16,3-22,0)bron
350 % 65+ t.o.v. 20-64 Grijze druk 34% -> 45% (2050); pot. beroepsbevolking 10,4->10,7 mlnbron
354 mln huishoudens 2050 Huishoudens 2050: 8 tot 10,8 mln; bandbreedte 2,5 mlnbron
352 fte Participatie/uren vrouwen: +700k fte ~ saldo 60k->90kbron
351 mln inwoners 2050 Vervangingsmigratie: 300k/jr nodig -> 39 mln inwoners 2050bron
380 personen (mln) in 2050 Wereldbank Groundswell: 44-216 mln interne klimaatmigranten in 2050 (prognose)bron
355 mln m3 per jaar Huish. drinkwater 2040: 764-1.019 mln m3 (2021: 831)bron
353 personeelstekort (personen) Zorg: 1 op 7 werkt in zorg, 2060 1 op 3; tekort 135k (2031)bron
372 personen geregistreerd Oekraiense ontheemden in BRP: 138.890 (30-6-2026)bron
340 mln inwoners Inwoners NL 1-1-2026: 18,13 mln; migratiesaldo 2025 ~94kbron
374 personen (mln) 117,8 mln gedwongen ontheemd eind 2025; 65% in buurlandenbron
371 % van asielinstroom Aandeel conflictlanden in asielinstroom NL: 52-60% (2022-2025)bron
370 personen (asielverzoeken + nareizigers) Asielinstroom 2025 (incl. nareis): Syrie 15.485 van 42.360bron
341 personen per jaar Asielmigranten 2025: 34,5k (11%), waarvan 16,5k nareisbron
373 eerste asielaanvragen Eerste asielaanvragen Palestijnse Gebieden 126, Libanon 90 (2025)bron
343 personen per jaar Niet-EU kennismigranten 2025: 14k (2022: 26,2k)bron
356 % met laag inkomen 735k-1,1 mln internat. werknemers; EU-11 57% laag inkomenbron
358 % dekking Arbeidsinspectie: interventiedekking eerlijk werk <4%bron
362 % <=130% WML IBO: WML+10%, automatisering, AI-teams '-'; uitzendverbod '-/+'bron
364 x gemiddeld bruto jaarsalaris Looncriterium kennismigrant 1,28x gem. jaarsalaris; voornemen >=1,3xbron
369 bedrijven 20.065 uitzend-/bemiddelingsbureaus (Q4 2024), +70% in 10 jaarbron
342 personen per jaar Arbeidsmigranten 2024: ~61k (19%), waarvan EU 41kbron
367 vergunningen per jaar Au-pairvergunningen: 1.200 (2020) naar 2.310 (2024)bron
344 personen per jaar Gezinsmigranten 2024: 68k (>20%), 1/3 met arbeidsmigrantbron
379 personen intern ontheemd per jaar (mln) Ontheemd door extreem weer: gem. ~24 mln/jr; 45,8 mln in 2024 (conflict: 20,1 mln)bron
345 personen per jaar Studiemigranten 2024: 38k (12%)bron
375 euro mln (waarde vergunningen) Wapenexportvergunningen NL 2024: 1.867,95 mln; Midden-Oosten 22 mlnbron
361 % bbp per jaar Fiscaal effect migratie (OESO): -0,5 tot +0,5% bbpbron
365 % arbeidsmigrant van werkenden Glastuinbouw ~80% buitenlands; tuinbouw ~40-42% arbeidsmigrantbron
347 % vertrokken na 10 jaar Na 10 jr: ~75% arbeids- en >80% studiemigr. vertrokkenbron
389 personen (directe + indirecte doden) Costs of War: 4,5-4,7 mln doden direct+indirect post-9/11-oorlogsgebieden (ratio-schatting, t/m 2023)bron
388 personen (directe oorlogsdoden) Costs of War: 905.000-940.000 directe oorlogsdoden post-9/11-oorlogen (t/m 2023), waarvan 408.749-432.093 burgersbron
363 gebruikers 30%-regeling: ~110k gebruikers (2022); IBO: afschaffen '--'bron
381 personen ontheemd / % bevolking Koninkrijk: Irma 2017 ~7.000 ontheemd op Sint Maarten (>15%); 11% NL overweegt verhuizen (overstromingsrisico)bron
360 % eerstejaars internationaal 40% eerstejaars univ. buitenlands; 77% masters Engelstaligbron
471 EUR totaal 2015-2021 NL-uitgaven stabiliteit, veiligheid en rechtsorde fragiele contexten 2015-2021 (IOB)bron
366 hectare XL/XXL-DC's +40% (2016-2021), ~5.000 ha; ~40% uitzend-AM in logistiekbron
390 personen ontheemd (cumulatief) Costs of War: minstens 38 mln ontheemd door post-9/11-oorlogen (update 2021), mogelijk 49-60 mlnbron
346 % van immigratie Aandeel motieven 1999-2020: gezin 33%, arbeid 25%, studie 15%, asiel 12%bron
368 euro per student (contante waarde, x1000) CPB: EER-student netto +5,0k (hbo) / +16,9k (wo); blijfkans 10-15%bron
357 personen (stand) EU-arbeidsmigranten 532.660 (2018); ~60% EU-11 via uitzendbron
469 USD/jaar netto besparing mondiaal Netto besparing opgeschaald conflictpreventiesysteem, mondiaal (VN/Wereldbank Pathways for Peace)bron
470 ratio baten per dollar (x:1) Kosteneffectiviteitsratio vredesopbouw 1:16 (IEP, denktank)bron

Alle analyses: wat kost ons systeem ons echt?

Standpunt Burgerplatform

Achtergrond

Het dossier

De aantallen migranten en vluchtelingen fluctueren, maar migratie en asiel blijven belangrijke vraagstukken in Europa. Er wordt gewerkt aan een gezamenlijk beleid op dit gebied, met een meer evenwichtige verdeling van vluchtelingen en een betere samenwerking tussen de EU-lidstaten bij het beheersen van de migratiestromen.

Tegelijkertijd wordt er gewerkt aan het versterken van de buitengrenzen van Europa en het voorkomen van mensensmokkel, maar wordt er ook aandacht besteed aan de bescherming van de rechten van vluchtelingen en het bieden van een veilige toekomst voor de mensen die niet kunnen terugkeren naar hun thuisland.

Volgens wetenschappers is de kans groot dat klimaatverandering nog meer migratie gaat veroorzaken. Door overstromingen en droogte kunnen gebieden (tijdelijk) onleefbaar worden. Migratie is daarom een onderwerp dat de komende jaren nog veel aandacht vereist.

Betrokken partijen:

Voorkomen is beter dan genezen

Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel

We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.

1
Stoppen
Voorkom dat het probleem groter wordt.
- ONDERBOUWD C (1 STOP): Stop permissief internationaliseringsbeleid; studiemigratie via taal en capaciteitPlatform steunt stoppen van actieve werving en ongeremd Engelstalig aanbod: meer Nederlandstalige bachelors, numerus fixus/capaciteitsgrenzen, koppeling aan huisvestingscapaciteit. EU-studenten: knop via taal/capaciteit (non-discriminatie), niet via herkomst. WIB 36.555 nog in TK (source 276; stand via Action 179).
- CONCEPT Stop: expatregeling (30%/27%) — steun-met-voorbehoud tot herijking (1 STOP)Status: CONCEPT (steun-met-voorbehoud). Platform neigt tot afbouw/afschaffing expatregeling (Wet LB), maar noemt expliciet SEO-tegenbewijs: SEO netto +128,5 mln/jr voor behoud vs IBO-opbrengst afschaffen tot 733 mln structureel (bovengrens, pe 81/bi 84). Geen eigen euro’s. Follow-up scientist voor herijking.
- CONCEPT Stop: looncriterium/erkend referent kennismigranten aanscherpen (1 STOP)Status: CONCEPT. Platformrichting: aanscherpen looncriterium (>=1,3x of hoger) en erkend referentschap (IBO fiche 2.8 variant A), tot datascraper actuele stand AMvB/Kamerstuk 29861-163 levert (Action 179 open). Afschaffen (variant C) niet aangenomen zolang omvang/uitwijkrisico onbekend.
- ONDERBOUWD Stop: verlaagd btw-tarief sierteelt afschaffen (1 STOP)Platform steunt afschaffen sectorale fiscale subsidie bloemen/planten (Wet OB 1968, tabel I). Past in IBO-advies ondoelmatige sectorale subsidies in arbeidsmigratie-intensieve sectoren (IBO p.80). Tuinbouw ~40-42% arbeidsmigrant; glastuinbouw ~80% buitenlands (dp 365).
- ONDERBOUWD Stop: waarderingsfaciliteit BOR afschaffen (1 STOP)Platform steunt afschaffen BOR-waarderingsfaciliteit (Successiewet art. 35b-35f). Houdt ondernemingen overeind waar liquidatie economisch rendabeler is, ook in arbeidsmigratie-intensieve landbouw (IBO fiche 3.6).
- ONDERBOUWD Stop: doorlenen van uitzendkrachten verbieden (1 STOP)Platform steunt wettelijk doorleenverbod (IBO fiche 1.4). Vult uitzendverbod/aanscherping risicosectoren uit policy 159 aan. Bijna de helft van EU-arbeidsmigranten werkt als uitzendkracht; bureaus +70% in 10 jaar tot 20.065 (dp 369).
- ONDERBOUWD Stop: au-pairregeling afschaffen (1 STOP)Platform steunt beeindigen verblijfsregeling au pairs niet-EU (Vreemdelingenbesluit/-voorschrift; IBO fiche 4.12). WODC: helft werkt meer dan 30 uur/week tegen max. zakgeld; risico misbruik/uitbuiting. Volume klein (~2.310 vergunningen 2024, dp 367).
- ONDERBOUWD Stop: ruimte en acquisitie XXL-distributie alleen na arbeidstoets (1 STOP)Platform steunt beeindigen behoudend-permissief ruimtelijk beleid en actieve acquisitie van (Europese) XL/XXL-distributiecentra zonder toets op arbeidsvraag, huisvesting en ruimte (IBO p.80; fiche 3.5). Instrument: Omgevingswet/provinciale verordeningen, NFIA-acquisitiebeleid. DC’s +40% (2016-2021), ~40% uitgezonden arbeidsmigranten in logistiek (dp 366).
- ONDERBOUWD Stop: wapenexport conflictlanden strikt toetsen aan EU-criteria 2 en 3 (1 STOP)Platform steunt strikt geen wapenexport die conflicten uitlokt/verlengt (crit. 3) of bijdraagt aan ernstige IHR-schendingen (crit. 2c). Periodieke herbeoordeling vergunningen (zoals AV009), toets via derde landen, openbare motivering. Juridisch/normatief onderbouwd (HR F-35; EU-criteria dwingend).
2
Bij de bron
Neem de oorzaak weg.
- ONDERBOUWD A (kader): Bandbreedte migratiesaldo ~20-40k/jr als richtsnoer (geen quotum)Platform steunt een nationaal richtsnoer: bandbreedte migratiesaldo ~20-40k/jr (CBS-varianten ~18,1-18,8 mln in 2050) i.p.v. ~94k (2025), geen quotum. Per stroom andere knoppen: arbeid via economisch beleid (159), studie via onderwijsbeleid (160), asiel via EU-kader (161), gezin binnen EVRM art. 8. Framing (parafrase Staatscommissie, geen citaat): je krijgt de migratie die bij je economisch beleid hoort (SDO p.364-365).
- ONDERBOUWD B (2 BRON): Economisch beleid als hoofdknop — minder afhankelijkheid van laagbetaald werkPlatform steunt arbeidsmigratie sturen via de vraagkant: WML +10% (IBO 1.5), cao-/WML-handhaving met +5 teams Arbeidsinspectie (IBO 4.10), uitzendverbod/aanscherping in risicosectoren en certificering (Roemer; IBO 1.3, Wtta), automatiseringsnormen/innovatieconvenanten (IBO 2.3; SER), vergunningen/grondprijs koppelen aan arbeidsintensiteit (SDO). Past bij voorverdelen en municipalistische uitvoering.
- CONCEPT Bron: conflictpreventie en perspectief in de regio — effect niet gekwantificeerd (2 BRON)Status: CONCEPT. Platform erkent richting (conflictpreventie, bescherming/perspectief buurlanden, gerichte OS; stop bewezen ineffectieve informatiecampagnes IOB), maar effect op asielinstroom NL is zwak/niet gekwantificeerd (IOB 2018/2026; WODC). Geen ONDERBOUWD-steun als migratie-instrument.
3
Herstellen
Repareer de schade en pas je aan.
- ONDERBOUWD D (3 GEVOLGEN): Asiel binnen EU-kader — voorspelbare opvang en eerlijke verdelingPlatform steunt: geen nationale asielquota (Vluchtelingenverdrag/EVRM/EU-recht); bandbreedte als richtsnoer voor opvangcapaciteit; in EU-verdeling bevolkingsdichtheid meewegen (SDO); snelle procedures en integratie; nareis binnen EVRM art. 8/richtlijn. Voorliggende maatregelen: STOP 170 (normatief) en BRON 171 (CONCEPT).

Nog geen maatregelen in dit dossier. Doe een voorstel

Uitgewerkte oplossingen

MKBA en brede welvaart

Wat kost het, wat levert het op?

MKBA

Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.