Box 3 naar vermogenswinst: dekking via tijdelijk lager box 2-tarief schuift kosten door naar na 2031

Analyse

Waarom deze analyse

FEIT. Op 29-9-2026 stuurden de minister-president, de minister van Financiën en de staatssecretaris van Financiën een Kamerbrief over box 3. Daarin staat dat per 2028 een vermogenswinstbelasting gaat gelden voor alle financiële instrumenten, ongeveer 90 procent van het vermogen met waardeontwikkeling in box 3, en per 2030 voor de overige bezittingen. src:2341 Ter dekking gaat het tarief van de tweede schijf in box 2 vier jaar lang van 31 naar 29,2 procent, vanaf 2027. Ook wordt de grens voor excessief lenen bij de eigen bv in vijf stappen verlaagd naar 100.000 euro, en gaat het heffingsvrij vermogen in 2027 terug naar 30.846 euro. src:2341 dp:2012

FEIT. Volgens het kabinet is de verlaging bedoeld om ondernemers 'vastzittend vermogen' tegen een lager tarief uit hun bv te laten halen. src:2341 De motie-Grinwis en Flach noemt een CPB-raming van 600 miljard euro aan beklemd vermogen in bv's. src:2344 NIET GEVERIFIEERD: het CPB-rapport zelf is nog niet ingezien.

Budgettaire reeks: naar voren halen

FEIT. Tabel 1 bij de Kamerbrief, Kamerstuk 2026D47531, op EMU-basis met plus als saldoverslechtering: de vermogenswinstbelasting kost 3.018 miljoen in 2028, 3.108 miljoen in 2029, 2.399 miljoen in 2030 en 1.960 miljoen in 2031. Daarna aflopend tot 454 miljoen in 2040, en 100 miljoen structureel. src:2342 dp:2013

SCHATTING. Opgeteld over 2028 tot en met 2040 is dat ongeveer 18,4 miljard euro. De Volkskrant noemde 20 miljard. dp:2013

SCHATTING. De verlaging van het tarief in box 2 levert vooral in 2028, 2030 en 2031 opbrengst op, en kost in 2032 tot en met 2036 geld: 1.738, 1.423, 1.108, 793 en 325 miljoen. Opgeteld over 2026 tot en met 2036 is het netto ongeveer 1,7 miljard euro saldoverslechtering. De dekking haalt dus vooral opbrengst naar voren en schuift de kosten door naar na deze kabinetsperiode. De reeks is gelezen uit de pdf-tekst; de kolommen worden voor publicatie nog nagelopen. src:2342 dp:2014

NIET GEVERIFIEERD. Volgens de Volkskrant van 30-10-2026 wil het kabinet de verlaging verder verruimen, met per saldo minstens 2 miljard euro extra voordeel. Er is nog geen Kamerstuk. src:2346

FEIT. De Algemene Rekenkamer raamt het rechtsherstel in box 3 op 12,4 miljard euro, met een realisatie die lager lijkt. dp:1146 De Volkskrant noemt 16,6 miljard gereserveerd en 1 miljard uitbetaald: NIET GEVERIFIEERD, het verschil is OPEN.

Integraal kader, RuleId 8

Fysieke infrastructuur en hulpbronnen. Box 3 raakt vooral vastgoed buiten de eigen woning: verhuurde woningen en tweede woningen vallen per 2030 onder de vermogenswinstbelasting. Dat beïnvloedt de keuze om woningen te verhuren of te verkopen, en daarmee de woningmarkt, ana:1. Box 2 raakt het vermogen in bv's. Dat geld kan worden uitgekeerd of in het bedrijf worden geïnvesteerd in machines, gebouwen en verduurzaming. Hoe de extra uitkeringen het investeringsniveau van bedrijven beïnvloeden, is niet gekwantificeerd: OPEN. Uitvoering: de Belastingdienst moet verkrijgingsprijzen en gerealiseerde resultaten gaan bijhouden; de uitvoeringscapaciteit en de IT zijn een beperkende factor, subject 285. Verwante analyses: ana:6 over vermogensconcentratie, met dp:6, dp:442, dp:382 en dp:383, en ana:10 over de innovatiebox.

Stopmaatregelen en bronaanpak, RuleId 10

FEIT. De oorzaak van de kosten ligt bij het rechtsherstel na het Kerstarrest, dp:1146. Een stopmaatregel richt zich op regelingen die de belastingdruk aan de top verlagen.

FEIT. Volgens het IBO Vermogensverdeling 2022 wordt een erfenis met de bedrijfsopvolgingsregeling belast tegen 5,3 procent in plaats van 19 procent, en gaat 40 procent van het voordeel naar 2 procent van de verkrijgers. dp:384, subject 312.

FEIT. Volgens de Volkskrant van 30-10-2026 zou een motie van de ChristenUnie tegen schenken op papier 150 miljoen per jaar opleveren. src:2346 Het bedrag is NIET GEVERIFIEERD.

FEIT. Het coalitieakkoord 2026-2030 zegt: 'daarom versoberen we de bedrijfsopvolgingsregeling en doorschuifregeling niet', en de belastingen op sparen, erven en schenken worden niet verhoogd. src:2347

VISIE. Volgens Burgerplatform, subject 248, zijn regelingen die bij evaluatie ondoelmatig zijn kandidaat voor afschaffing als stopmaatregel. Een dekking via beperking van de bedrijfsopvolgingsregeling of van schenken op papier levert structurele opbrengst op, zonder verschuiving in de tijd. Dat gaat in tegen het coalitieakkoord. ana:6 De opbrengst is nog niet gekwantificeerd: datagat.

Herkomst van de box 2-maatregel

FEIT. De Kamerbrief noemt als grond de motie van 50PLUS in de Eerste Kamer, 36.748 L, en inbreng van JA21 en BBB. src:2341 src:2345 Over de motie van 50PLUS is niet gestemd; ze is aangehouden tot 22-12-2026. src:2345

FEIT. VNO-NCW en MKB-Nederland verwelkomden eerder, in hun brief over het Belastingplan 2025, een verlaging in box 2. src:2348 Directe invloed van belangenorganisaties op dit voorstel is met openbare bronnen niet aangetoond: NIET GEVERIFIEERD. Het lobbyregister van de Tweede Kamer vermeldt alleen houders van een toegangspas.

Stemmingen in de Kamer

FEIT. Op 6-10-2026 nam de Tweede Kamer de motie-Van Eijk c.s. aan, 37 020 IX nr. 11, met 98 stemmen voor en 52 tegen. De motie vraagt ter dekking in ieder geval naar een verlaging van het tarief in box 2 te kijken. src:2343 De tabel toont de stemmingen over box 3 in deze periode. Groep Markuszower en het lid Keijzer stemden voor, maar staan nog niet in de partijtabel.

[displaypivot|location_vote|declare @location int = 1 ; declare @period int = 7; declare @theme varchar(100) = '33']

Datagaten

Kolomcontrole van tabel 1. De opbrengst van afschaffen of beperken van de bedrijfsopvolgingsregeling en van schenken op papier. Het effect van extra uitkeringen uit bv's op investeringen. Het CPB-rapport over 600 miljard beklemd vermogen. Het ruimere voorstel van 30-10-2026. Er zijn geen verzonnen totalen gebruikt.