Belastingontduiking
Nderland loopt veel geld mis door belastingontduiking
Fiscale lekken, onvoldoende toezicht
Effecten van de huidige situatie
Effecten van de situatie zonder nieuw beleid, in € miljoen per jaar met 1 decimaal. Negatief is een nadelig effect. Lage impact is de grens die het dichtst bij 0 ligt, hoge impact de grens die het verst van 0 ligt, voor positieve en negatieve effecten. Echte kosten zijn begrotingsuitgaven, begrotingsinkomsten en gemiste belastinginkomsten; maatschappelijke kosten zijn welvaartseffecten; risico's staan als jaarlijkse bufferpremie, kans maal schade. Onderaan staat het totaal.
| Effect | Lage impact € mln/jaar | Midden € mln/jaar | Hoge impact € mln/jaar | Hoeveelheid | Bron |
|---|---|---|---|---|---|
| Echte kosten (begroting en gemiste inkomsten) | |||||
| Gederfde inkomsten / belastinguitgaven (eigen schatting) | -3.793,0 | -3.793,0 | -4.293,0 | – peiljaar 2020 | dp:1649 src:377 |
Gederfde belastinginkomsten door niet-naleving MKB, belastingjaar 2020, exclusief btw. Formule: nalevingstekort MKB 5.186 mln min omzetbelasting 1.393 = 3.793 mln, Bron src:377, dp:1649. Btw eruit omdat het btw-nalevingsgat 5.725 mln 2023, dp:1648, Bron src:328, bij analyse 15 staat; die twee niet optellen. Ondergrens -4.293 telt particulieren minstens 500 mln mee, 2010-2013, dp:1652, Bron src:1643. Exclusief Grote Ondernemingen, schaduweconomie en onbekende fraude, dus ondergrens van de werkelijke tax gap. Derving, dus negatief. | |||||
| Subtotaal echte kosten | -3.793,0 | -3.793,0 | -4.293,0 | ||
| Totaal effect huidig beleid | -3.793,0 | -3.793,0 | -4.293,0 | echte kosten + maatschappelijke kosten + risico's | |
| waarvan eigen schatting: -3.793,0 / -3.793,0 / -4.293,0 € mln per jaar (lage impact / midden / hoge impact) | |||||
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellenAnalyse
Officieel cijfer (naast, niet in plaats van, de 22 mld): het btw-nalevingsgat van Nederland was EUR 5.725 mln (ca. 5,7 mld) in 2023, 7,0% van de theoretische btw-opbrengst (Europese Commissie, VAT gap report 2025, source 328). Dat gat betreft alleen btw en omvat fraude, fouten, faillissementen en ontwijking. De 22 mld (nu.nl over niet-officieel Brits onderzoek) gaat over totale belastingontduiking (alle belastingen) en is niet onderbouwd door een officiele bron; een officiele NL-raming voor ontduiking van Vpb/IB ontbreekt (Action 194). Het zijn verschillende begrippen, daarom zijn de bedragen niet aangepast.
Officieel cijfer Vpb/IB (Action 206, source 377): de Belastingdienst schat het nalevingstekort (bottom-up steekproef, exclusief schaduweconomie en fraude met onbekende belastingplicht) bij MKB-ondernemingen op EUR 5.186 mln (5,5%, belastingjaar 2020), waarvan IB winst 1.652 mln, IB niet-winst 726 mln en Vpb 841 mln; bij particulieren (IB niet-winst, belastingjaar 2022) op EUR 159 mln (0,2%). Een deel wordt jaarlijks gecorrigeerd (2025: 1,9 mld MKB, 122 mln particulieren). Voor grote ondernemingen/multinationals bestaat geen officiele schatting. Ook dit cijfer staat naast de 22 mld; bedragen niet aangepast.
Onderzoek uit engeland schat in dat Nederlandse fiscus veel geld misloopt door belastingontwijking en ontduiking.
Rapport nog op te vragen:
https://www.nu.nl/economie/5699966/nederland-loopt-jaarlijks-22-miljard-euro-mis-door-belastingontduiking.html
Maatregelen
Herkomst van de bedragen per maatregel
Herkomst van de bedragen
Bronnen van deze analyse
Voor het rampscenario en de omvang van de geldstroom is nog geen bron per bedrag vastgelegd. Hieronder staan de bronnen en datapunten van de hele analyse.
Bronnen
- Bijlage 8 - Handhaving Belastingdienst, reactie op moties en toezegging (nalevingstekort Particulieren en MKB-ondernemingen), brief 1-9-2026 aan de Eerste KamerMinisterie van Financien, DG Belastingdienst (ref. 2026-0000355278), 2026 Nog niet geverifieerd
- VAT gap in Europe - Report 2025 (landenpagina Nederland)Europese Commissie, DG TAXUD (Syntesia/CASE, Poniatowski e.a.), 2025 Nog niet geverifieerd
Datapunten
- Btw-nalevingsgat Nederland 2023: 5.725 mln euro, 7,0 procent van de theoretische btw-opbrengst (Europese Commissie, VAT gap report 2025) Betrouwbaarheid hoog (85/100)
- Nalevingstekort MKB-ondernemingen (belastingjaar 2020): 5.186 mln euro, 5,5 procent; IB winst 1.652, IB niet-winst 726, Vpb 841, btw 1.393, loonheffingen 575 Betrouwbaarheid hoog (85/100)
Bronnen bij deze analyse
Datapunten bij deze analyse
- 1406 aantal boekenonderzoeken Boekenonderzoeken Belastingdienst in het mkb 2025: 7.878, 71 procent minder dan in 2016bron
- 1407 euro correctieresultaat 450 boekenonderzoeken bij grote organisaties in 2025, 277.000 uur, correctieresultaat rond 1 miljard eurobron
- 1408 euro correctieresultaat Ruim 7.800 boekenonderzoeken in het mkb in 2025, 571.000 uur, correctieresultaat rond 500 miljoen eurobron
- 1402 procent Belastingdienst: 35,7 procent van de medewerkers is 55 jaar of ouder; pensioenuitstroom tot en met 2030 4.588 medewerkersbron
- 1400 fte Bezetting Belastingdienst eerste helft 2025: 28.906 ftebron
- 1401 fte Structureel tekort Belastingdienst in 2030 bij ongewijzigd beleid: circa 2.586 fte, waarvan 536 fte bij MKBbron
- 1403 procent 71 procent van de hoogleraren belastingrecht heeft een dubbele pet, tegen 30 procent van alle hooglerarenbron
- 1398 procent Belastingdienst verwacht dat in 2028 ongeveer 30 procent minder fiscalisten afstuderen dan in 2024bron
- 1397 aantal per jaar Afgestudeerden wo-master fiscaal recht: enkele jaren geleden boven 700, prognose daling richting 600bron
- 1396 aantal per jaar Eerstejaars hbo finance, tax and advice: van circa 600 in de eerste twee jaren naar circa 300 per jaar in de laatste twee jarenbron
- 1394 aantal per jaar Eerstejaars wo-bachelor fiscaal recht: circa 350 tot 2020/21, sinds 2021/22 weer circa 300 per jaarbron
- 1395 aantal per jaar Eerstejaars wo-bachelor fiscale economie: circa 200 tot 2021/22, 112 in 2022/23 en 138 in 2023/24bron
- 1648 mln EUR per jaar Btw-nalevingsgat Nederland 2023: 5.725 mln euro, 7,0 procent van de theoretische btw-opbrengst (Europese Commissie, VAT gap report 2025)bron
- 1653 procent Vpb-nalevingsgat NL ca. 2,6 procent van geinde Vpb in 2015, EU-gemiddelde 10,9 procent; btw-nalevingsgat 2023 5,7 mld, 7 procentbron
- 1405 aantal boekenonderzoeken Boekenonderzoeken Belastingdienst bij grote ondernemingen 2016: 917bron
- 1404 aantal boekenonderzoeken Boekenonderzoeken Belastingdienst in het mkb 2016: 27.013bron
- 1649 mln EUR per jaar Nalevingstekort MKB-ondernemingen (belastingjaar 2020): 5.186 mln euro, 5,5 procent; IB winst 1.652, IB niet-winst 726, Vpb 841, btw 1.393, loonheffingen 575bron
- 1652 mln euro per jaar Nalevingstekort Belastingdienst-steekproeven: MKB ca. 2,5-3,2 mld per jaar 2008-2012, particulieren minstens 0,5 mld per jaar 2010-2013bron
